Dostavljanje konsolidovanih poreskih izveštaja je zakonska mogućnost data kompanijama koje imaju povezana lica. Poresko konsolidovanje je pravo, a ne obaveza firmi, za razliku od obaveznog sastavljanja i dostavljanja finansijskih konsolidovanih izveštaja, definisanih Zakonom o računovodstvu. Uslovi za konsolidovanje poreskih izveštaja kompanija propisani su Zakonom o porezu na dobit pravnih lica, tačnije u članovima od 55. do 57. Sva povezana preduzeća za koja je odobreno poresko konsolidovanje podnose svoje pojedinačne poreske bilanse (obrazac PB 1), poreske prijave (obrazac PDP) i ostale obrasce za obračun poreza na dobit. Matično preduzeće podnosi i Konsolidovani poreski bilans.
[pdfjs-viewer url=“https%3A%2F%2Fwww.poslovnisavetnik.net%2Fwp-content%2Fuploads%2F2019%2F02%2FPS27-137.pdf“ viewer_width=100% viewer_height=1360px fullscreen=true download=true print=true]
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 137
POREZI
Uvod
Povezana pravna lica koja u okviru svog siste-
ma imaju pravna lica koja ostvaruju oporezivu
dobit, ali i pravna lica koja ostvaruju gubitak,
sve češće podnose zahtev nadležnom poreskom
organu za poresko konsolidovanje, jer to može
da im omogući manju poresku obavezu zbog među-
sobnog prebijanja dobitaka i gubitaka na nivou
grupe lica koja su u poreskoj konsolidaciji. Po-
resko konsolidovanje samo je mogućnost, a ne
i obaveza i nije u korelaciji sa finansijskim
konsolidovanjem, tj. ako se obveznici odluče na
poresko konsolidovanje, nemaju obavezu da za te
potrebe sačinjavaju Konsolidovani finansijski
izveštaj i obratno, jer poreska konsolidacija
ne zavisi od toga.
Konsolidovanje finansijskih izveštaja ure-
đeno je Zakonom o računovodstvu i međunarod-
nim standardima finansijskog izveštavanja
(MSFI 10 Konsolidovani finansijski izve-
štaji). Konsolidovanje finansijskih izvešta-
ja predstavlja obavezu matičnog pravnog lica.
Konsolidovani finansijski izveštaji dosta-
vljaju se Agenciji za privredne registre (i to
za sva povezana lica, bez obzira na to da li su
rezidenti ili se nalaze u inostranstvu), dok se
Konsolidovani poreski izveštaj dostavlja Po-
reskoj upravi.
Ipak, poresko konsolidovanje ima i neke
nedostatke – obavezan rok primene, odnosno
plaćanje dugovanog poreza u slučaju prekida
konsolidacije pre isteka tog roka, kao i nemo-
gućnost umanjenja oporezive dobiti člana grupe
pravnih lica koja su u poreskoj konsolidaciji,
koja se iskazuje u poreskom bilansu na obrascu
KPB (ne može se umanjiti za iznos gubitka iz po-
reskog bilansa prethodnih godina).
Mogućnost i uslovi za poresko konsolidova-
nje grupe povezanih pravnih lica propisani su
odredbama članova 55–57. Zakona o porezu na do-
bit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001,
80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004,
18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013,
68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 91/2015 – autentič-
no tumačenje, 112/2015, 113/2017 i 95/2018 – u daljem
tekstu: Zakon).
Član 55.
Matično pravno lice i zavisna pravna lica,
u smislu ovog zakona, čine grupu povezanih prav-
Dr Marijana Žiravac Mladenović, glavni i odgovorni urednik časopisa „Poslovni savetnik”
Sastavljanje poreskog bilansa
na obrascu KPB i podnošenje
poreske prijave za 2018. godinu –
poresko konsolidovanje
Dostavljanje konsolidovanih poreskih izveštaja je zakonska mogućnost data
kompanijama koje imaju povezana lica. Poresko konsolidovanje je pravo, a ne
obaveza firmi, za razliku od obaveznog sastavljanja i dostavljanja finansij-
skih konsolidovanih izveštaja, definisanih Zakonom o računovodstvu. Uslo-
vi za konsolidovanje poreskih izveštaja kompanija propisani su Zakonom o
porezu na dobit pravnih lica, tačnije u članovima od 55. do 57. Sva povezana
preduzeća za koja je odobreno poresko konsolidovanje podnose svoje pojedi-
načne poreske bilanse (obrazac PB 1), poreske prijave (obrazac PDP) i ostale
obrasce za obračun poreza na dobit. Matično preduzeće podnosi i Konsoli-
dovani poreski bilans.
138 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
nih lica ako među njima postoji neposredna ili
posredna kontrola nad najmanje 75% akcija ili
udela.
Povezana pravna lica imaju pravo da traže
poresko konsolidovanje pod uslovom da su sva po-
vezana pravna lica rezidenti Republike.
Zahtev za poreskim konsolidovanjem matično
pravno lice podnosi nadležnom poreskom organu
najranije istekom poreskog perioda u kome su is-
punjeni uslovi iz st. 1. i 2. ovog člana, od početka
do kraja tog poreskog perioda.
Ukoliko su ispunjeni uslovi iz st. od 1. do 3.
ovog člana, nadležni poreski organ u roku od 30
dana od dana podnošenja zahteva donosi rešenje
kojim se odobrava poresko konsolidovanje, počev
od poreskog perioda u kome su ispunjeni uslovi iz
st. 1–3. ovog člana.
Član 56.
Svaki član grupe povezanih pravnih lica du-
žan je da podnese svoju poresku prijavu i svoj po-
reski bilans, a matično pravno lice podnosi i
Konsolidovani poreski bilans za grupu povezanih
pravnih lica.
U Konsolidovanom poreskom bilansu gubici po-
reskog perioda jednog ili više povezanih pravnih
lica prebijaju se na račun dobiti ostalih pove-
zanih pravnih lica u grupi, u tom poreskom pe-
riodu.
Oporeziva dobit koju ostvari član grupe po-
vezanih pravnih lica, koja se iskazuje u Konsoli-
dovanom poreskom bilansu, ne može se umanjiti
za iznos gubitka iz poreskog bilansa prethodnih
godina, odnosno prethodnih poreskih perioda,
tog člana grupe povezanih pravnih lica.
Za obračunati porez po Konsolidovanom bi-
lansu obveznici su pojedinačna povezana pravna
lica iz grupe, srazmerno oporezivoj dobiti iz
pojedinačnog poreskog bilansa.
Ministar finansija bliže uređuje način
sprečavanja dvostrukog oslobođenja ili dvostru-
kog oporezivanja pojedinih pozicija u Konsolido-
vanom poreskom bilansu.
Član 57.
Jednom odobreno poresko konsolidovanje pri-
menjuje se najmanje pet godina, odnosno poreskih
perioda.
Ako se pre isteka roka iz stava 1. ovog člana
izmene uslovi iz člana 55. st. 1. i 2. ovog zakona,
ili se jedno pravno lice, više povezanih prav-
nih lica ili sva povezana pravna lica u grupi
naknadno opredele za pojedinačno oporezivanje
pre isteka roka iz stava 1. ovog člana, sva pove-
zana pravna lica dužna su da srazmerno plate
razliku na ime poreske privilegije koju su isko-
ristili.
Znači, svaki član grupe sastavlja i
dostavlja svoj poreski bilans na obrascu PB
1 i svoju poresku prijavu na obrascu PDP, a ma-
tično pravno lice podnosi obrazac KPB – Kon-
solidovani poreski bilans za grupu povezanih
pravnih lica. Poreskim konsolidovanjem omo-
gućeno je da gubici jednog ili više pravnih
lica u grupi mogu da se prebijaju na račun do-
biti drugih pravnih lica u grupi, pa su, shodno
tome, za plaćanje poreza po poreskom bilansu
obveznici članovi grupe povezanih pravnih
lica pojedinačno, srazmerno njihovoj opore-
zivoj dobiti utvrđenoj u KPB-u.
Znači, svaki član grupe sastavlja i dostavlja
svoj poreski bilans na obrascu PB 1 i svoju po-
resku prijavu na obrascu PDP, a matično pravno
lice podnosi obrazac KPB – Konsolidovani po-
reski bilans za grupu povezanih pravnih lica.
Poreskim konsolidovanjem omogućeno je da gu-
bici jednog ili više pravnih lica u grupi mogu
da se prebijaju na račun dobiti drugih pravnih
lica u grupi, pa su, shodno tome, za plaćanje pore-
za po poreskom bilansu obveznici članovi grupe
povezanih pravnih lica pojedinačno, srazmerno
njihovoj oporezivoj dobiti utvrđenoj u KPB-u.
Oporeziva dobit koju ostvari član grupe
pravnih lica koja su u poreskoj konsolidaciji,
koja se iskazuje u KPB-u, ne može da se umanji za
iznos gubitka iz poreskog bilansa prethodnih
godina tog člana grupe povezanih pravnih lica.
Takođe, u slučaju kada je u Konsolidovanom pore-
skom bilansu iskazan gubitak (iz poslovanja) na
nivou grupe, ali i ostatak kapitalnog dobitka na
nivou grupe, poresku osnovicu predstavlja osta-
tak kapitalnog dobitka na nivou grupe.
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 139
POREZI
Uslovi za poresko konsolidovanje
ë
Pravo na poresko konsolidovanje
može da bude ostvareno samo pod slede-
ćim uslovima:
● među preduzećima u grupi postoji ne-
posredna ili posredna kontrola nad naj-
manje 75% akcija ili udela;
● minimalni procenat utvrđuje se u od-
nosu na osnovni kapital, a ne u odnosu na
glasačka prava;
● sva povezana lica moraju da budu rezi-
denti Republike Srbije;
● zavisna preduzeća moraju da budu pod
kontrolom matičnog preduzeća u toku
cele godine;
● zahtev za odobrenje poreskog konsoli-
dovanja podnosi matično preduzeće;
● konsolidacija mora da se primenjuje
najmanje pet godina.
Posredna (indirektna) kontrola matičnog
preduzeća znači da u krug za poresko konsolido-
vanje mogu da se uključe i zavisna preduzeća nad
kojima kontrolu nad 75% akcija imaju preduzeća
koja su neposredno (direktno) pod kontrolom
matičnog preduzeća.
U zahtevu se navodi spisak pravnih lica za
koja se traži grupno oporezivanje i prilažu
svi materijalni dokazi i dokumenti o ispunje-
nosti zakonskih uslova za poresko konsolido-
vanje. Ukoliko su ispunjeni propisani uslovi,
nadležni poreski organ u roku od 30 dana od
dana podnošenja zahteva donosi rešenje kojim
se odobrava poresko konsolidovanje, počev od
poreskog perioda u kojem su ispunjeni uslovi.
Pravo na poresku konsolidaciju ne prestaje
u slučaju:
● likvidacije ili stečaja povezanog – zavisnog
lica;
● podele pravnih lica u roku trajanja konsoli-
dacije, ukoliko matično pravno lice poseduje u
njima preko 75% akcija ili udela;
● statusne promene kojom se matičnom pravnom
licu pripaja zavisno (koje nije član konsolido-
vane grupe), ako se ne narušava ispunjenost uslo-
va po osnovu neposredne ili posredne kontrole
nad najmanje 75% akcija ili udela;
● promene poslovnog imena ili delatnosti u
toku trajanja poreskog konsolidovanja;
● promene nivoa učešća matičnog pravnog lica
u kapitalu zavisnih pravnih lica tokom perioda
konsolidacije, ali tako da ne pada ispod 75%.
S druge strane, pravo na poresku konsolida-
ciju prestaje u slučaju spajanja matičnog sa za-
visnim pravnim licima (holding) koja su bila
u poreskoj konsolidaciji.
Sastavljanje obrasca KPB –
Konsolidovani poreski bilans
Obrazac KPB – Konsolidovani poreski bi-
lans – za period od 1. 1. do 31. 12. 2018. godine
sastavlja se u skladu sa članom 11. Pravilnika o
sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima
od značaja za način utvrđivanja poreza na do-
bit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 20/2014,
41/2015 i 101/2016 – u daljem tekstu: Pravilnik),
na način koji sprečava dvostruko oslobođenje
ili dvostruko oporezivanje pojedinih pozicija
u KPB-u. Matično pravno lice kome je odobreno
poresko konsolidovanje sastavlja Konsolidova-
ni poreski bilans na obrascu KPB, u koji unosi
podatke u 12 kolona za svakog člana grupe, a u po-
slednjem redu utvrđuje se zbir unesenih podata-
ka po svakoj koloni.
U primeru sa slike Šef podnosi zahtev za
odobravanje poreskog konsolidovanja za grupu
koja uključuje preduzeća Šef, Mali, Srednji, Ta-
man, Mikro, Po meri, Zalogajčić i Pravi.
Zahtev za poresko konsolidovanje za 2018.
godinu matično pravno lice treba da podnese
od 1. januara 2019. godine.
140 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
U kolonu 2: firma – poslovno ime i sedište
članova grupe povezanih pravnih lica, uključuju-
ći i matično (u daljem tekstu: članovi grupe) za
koje se vrši poresko konsolidovanje.
U kolonu 3: PIB matičnog pravnog lica, kao i
članova grupe povezanih pravnih lica.
U kolonu 4: iznos oporezive dobiti pod red-
nim brojem 55 obrasca PB 1 za svakog člana grupe
povezanih pravnih lica i iznos ukupne dobiti
ostvarene na nivou grupe povezanih pravnih lica.
ë
Napomena: U kolonu 4 unosi se poda-
tak sa rednog broja 55 obrasca PB 1, a
ne sa broja 58, jer oporeziva dobit koju
ostvari član grupe povezanih pravnih
lica, koja se iskazuje u Konsolidovanom
poreskom bilansu, ne može da se umanji
za iznos gubitka iz poreskog bilansa
prethodnih godina, odnosno prethodnih
poreskih perioda tog člana grupe pove-
zanih pravnih lica.
U kolonu 5: iznos ukupnog gubitka svakog čla-
na grupe povezanih pravnih lica (red. br. 56 iz
obrasca PB 1) i ukupan gubitak članova grupe po-
vezanih pravnih lica, ostvaren na nivou grupe
povezanih pravnih lica.
Ovi poreski gubici prebijaju se sa dobicima
ostalih povezanih lica u grupi.
U kolonu 6: razlika između iznosa dobiti (iz
kolone 4) i gubitka (iz kolone 5), bilo pozitivna
bilo negativna, za svakog člana grupe povezanih
pravnih lica posebno, kao i na nivou grupe.
U kolonu 7: iznos ostatka kapitalnog dobitka
pod rednim brojem 64 obrasca PB 1 za svakog čla-
na grupe povezanih pravnih lica i iznos ukupnog
ostatka kapitalnog dobitka na nivou grupe pove-
zanih pravnih lica.
Za razliku od dobiti iz „redovnog” poslova-
nja, prilikom poreske konsolidacije kapital-
nih dobitaka dozvoljeno je umanjenje kapitalne
dobiti za prenete kapitalne gubitke iz ranijih
godina, jer se, u skladu sa Pravilnikom, u kolonu
7 unosi podatak pod rednim brojem 64 obrasca
PB 1 (a ne pod rednim brojem 61).
U kolonu 8: iznos poreske osnovice dobijen
sabiranjem iznosa iz kolona 6 i 7, koji su iskaza-
ni u redu Svega (Svega: 6 + Svega: 7).
U koloni 8 iznos se iskazuje samo na nivou
grupe, znači samo u redu Svega, a ne iskazuju se
podaci na nivou pojedinačnih članica grupe.
Pritom, u slučaju da je u koloni 6 poreska osno-
vica negativna (ostvaren gubitak), a u koloni
7 pozitivan iznos (kapitalni dobitak), iznos
nije moguće prebijati, što je i mišljenje Mi-
nistarstva finansija. U ovom slučaju poresku
osnovicu predstavlja kapitalni dobitak iska-
zan u koloni 7 (u redu Svega).
Mišljenje Ministarstva finansija br. 430-
07-00227/2011-04 od 31. 10. 2011. godine (Način
sprečavanja dvostrukog oslobođenja ili dvostru-
kog oporezivanja pojedinih pozicija u Konsolido-
vanom poreskom bilansu pravnih lica):
Obveznik – matično pravno lice, kojem je odo-
breno poresko konsolidovanje članova grupe po-
vezanih pravnih lica, sastavlja Konsolidovani
poreski bilans na način propisan odredbom čla-
na 15. Pravilnika o sadržaju poreskog bilansa i
drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja
poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”,
br. 99/10 i 8/11 – u daljem tekstu: Pravilnik), na
obrascu KPB koji je propisan tim pravilnikom,
prema kojoj se iznos oporezive dobiti iskazan
na nivou grupe (Svega kolona 4) umanjuje za iznos
gubitka iskazanog na nivou grupe (Svega kolona 5),
a potom se tako utvrđena razlika (Svega kolona
6), ukoliko je pozitivna, uvećava za iznos ostat-
ka kapitalnog dobitka iskazanog na nivou grupe
(Svega kolona 7), čineći poresku osnovicu (koja se
iskazuje u redu Svega kolone 8). Međutim, u sluča-
ju kada se (prebijanjem dobitaka ostvarenih iz
poslovanja jednih sa gubicima ostvarenim iz po-
slovanja drugih članova grupe koja se konsoliduje)
utvrdi gubitak iz poslovanja na nivou grupe (i po
tom osnovu u Svega kolona 6 iskaže se negativan
iznos), tako iskazan (negativan) iznos, prema
mišljenju Ministarstva finansija, ne utiče na
umanjenje ostatka kapitalnog dobitka iskaza-
nog na nivou grupe (Svega kolona 7), imajući u vidu
da se, u smislu Zakona, može vršiti samo prebi-
janje kapitalnih gubitaka sa kapitalnim dobi-
cima, a ne gubitaka iz poslovnih, finansijskih i
neposlovnih transakcija (utvrđenih u poreskom
bilansu) sa kapitalnim dobicima. Prema tome,
u slučaju kada je u Konsolidovanom poreskom bi-
lansu iskazan gubitak (iz poslovanja) na nivou gru-
pe, kao i ostatak kapitalnog dobitka na nivou
grupe, poresku osnovicu u tom slučaju predstavlja
(samo) ostatak kapitalnog dobitka na nivou gru-
pe (iskazan u obrascu KPB: Svega kolona 7).
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 141
POREZI
U kolonu 9: raspored obračunatog poreza, pri
čemu prethodno treba utvrditi procenat uče-
šća svakog člana grupe u ukupno obračunatom
porezu.
Procenat učešća, u skladu sa Pravilnikom,
predstavlja odnos pojedinačno iskazane poreske
osnovice iz kolone 6, uvećane za iznos ostatka
kapitalnog dobitka iz kolone 7 ovog obrasca, i
zbira iznosa na nivou grupe iz kolone 4 (Svega:
Dobit) i kolone 7 (Svega: Ostatak kapitalnog do-
bitka). Dato kroz formulu, to bi bilo ovako:
% učešća =
Pojedinačno kolona 6 + Pojedinačno kolona 7
Svega kolona 4 + Svega kolona 7
Međutim, u slučaju da makar jedan član grupe
ima gubitak, upotrebom gornje formule dobi-
ja se zbir učešća koji je manji od 100%. Znači, u
slučaju da je ostvaren dobitak člana grupe, pri-
menjuje se navedena formula, ali u slučaju da ma-
kar jedan član grupe ima gubitak, preporučljiva
je izmena formule:
% učešća =
Pojedinačno kolona 4 + Pojedinačno kolona 7
Svega kolona 4 + Svega kolona 7
Raspored obračunatog poreza unosi se poje-
dinačno za svakog člana grupe, tako što se dobi-
jeni procenat primenjuje na ukupno obračunati
porez iskazan u koloni 8 (Svega) × 15%. Ovako se
obezbeđuje
da se porez na nivou grupe rasporedi
na pojedine članove grupe, u skladu sa članom 56.
stav 4. Zakona.
U kolonu 10: iznos umanjenja obračunatog po-
reza člana grupe povezanih pravnih lica pod
rednim brojem 5.4. obrasca PDP propisanog
Pravilnikom o poreskoj prijavi, u kome je iska-
zano ukupno poresko oslobođenje, odnosno uma-
njenje obračunatog poreza.
To znači da u KPB-u pravna lica vrše umanje-
nje pripadajućeg obračunatog poreza za iznos
poreskih oslobođenja, odnosno kredita (ako ih
imaju), koji su iskazani u njihovim pojedinačnim
PDP. Iznos do koga može da se koristi steče-
ni poreski kredit zavisi od veličine pravnog
lica, pri čemu je taj podatak iskazan u pojedinač-
nim PDP. Pravilnikom nije posebno pojašnjeno
na koji način u svom PDP obrascu taj kredit
utvrđuje pravno lice koje učestvuje u poreskoj
konsolidaciji, osim odredbe za deo 12. obrasca
PDP. Pošto član grupe deo obračunatog poreza
utvrđuje u koloni 9 KPB-a, a shodno ostvarenom
pravu na poreski kredit koji se prenosi na na-
redne godine i mogućnosti umanjenja obračuna-
tog poreza za taj kredit, limit poreskog kredita
(od 33% ili 70%) trebalo bi da se utvrdi u odnosu
na obračunati porez u koloni 9 KPB-a.
U kolonu 11: iznos obračunatog poreza za uplatu.
U kolonu 12: iznos akontacija poreza na dobit.
Primer: Poresko konsolidovanje
Matično preduzeće Vetar d. o. o. ima tri za-
visna preduzeća: Košava d. o. o., Monsun d. o. o.
i Bura d. o. o., koja ispunjavaju uslove za poresko
konsolidovanje. Vetar je 1. januara 2019. godine
podneo zahtev za odobravanje poreskog konso-
lidovanja i primio rešenje o odobravanju od
Poreske uprave. Zavisna preduzeća sastavila
su svoje pojedinačne poreske bilanse i poreske
prijave, koje će dostaviti Poreskoj upravi, pri
čemu su ih matičnom preduzeću dostavila za po-
trebe poreskog konsolidovanja.
Pojednostavljen i skraćeni poreski bilans
preduzeća iz grupe prikazan je u tabeli 1.
Vetar ima prenet poreski kredit iz ranijih
godina po osnovu ulaganja u osnovna sredstva od
500.000 dinara. U 2018. godini Vetar je uplatio
450.000 dinara akontacije poreza na dobit, a Ko-
šava 500.000 dinara.
Iz dostavljenih PB 1 obrazaca svakog pojedi-
nog zavisnog pravnog lica i naravno svog obra-
sca PB 1 Vetar unosi podatke u kolone od 2 do
7. Na osnovu njih izračunava iznos u koloni 8
– samo u redu Svega. Da bi popunio obrazac do
kraja, neophodno je da prvo ukupnu poresku osno-
vicu raspodeli na svakog člana grupe u skladu
sa njegovim učešćem, kako bi se izvršio raspo-
red obračunatog poreza, koji se unosi u kolonu 9
KPB, što je prikazano u tabeli 2.
Osnovica na nivou grupe iznosi 11,5 miliona
dinara.
Zbir oporezivih dobitaka i gubitaka na ni-
vou grupe iznosi -2,5 miliona dinara, a zbirni
ostatak kapitalne dobiti 11,5 miliona dinara.
S obzirom na to da je poreska osnovica negativ-
na (iznos iz kolone 6), nije ga moguće prebijati
sa ostatkom kapitalne dobiti (iz kolone 7). Taj
ostatak kapitalne dobiti jeste poreska osnovi-
ca na nivou grupe.
U kolonu 10 unosi se poreski kredit iz ra-
nijih godina. Vetar, dakle, ima prenet poreski
kredit iz ranijih godina u iznosu od 500.000
dinara. Pošto Vetar po rasporedu ima porez
142 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
obračunat u iznosu od 627.273 dinara, u 2018. go-
dini na ime poreskog kredita može da umanji
obračunati porez za 33%, odnosno 207.000 dina-
ra (627.273 × 0,33).
Napomena: Ovaj iznos Vetar unosi u svoju poje-
dinačnu poresku prijavu, tačnije pod redni broj
14 obrasca PK i pod redni broj 5.4.3. obrasca
PDP.
U obrascu KPB ovaj iznos unosi se u kolonu 10.
Da bi se izračunao iznos u koloni 11, potreb-
no je uzeti u obzir i plaćene akontacije poreza
na dobit u toku godine, pošto je naziv kolone
„Iznos obračunatog poreza za uplatu”, da bi se
odbile od utvrđene osnovice. Obračun je prika-
zan u tabeli 3.
Tabela 1: Skraćeni PB 1 za 2018. za „vetrovita” preduzeća koja učestvuju u poreskom konsolidovanju
Red.
br. Pozicija Vetar Košava Monsun Bura
IX. Dobit usklađena na način propisan Zakonom
55. Dobit 10.000.000 6.000.000
56. Gubitak 3.500.000 15.000.000
57. Iznos gubitka iz poreskog bilansa iz prethodnih
godina, do visine dobiti
58. Ostatak dobiti 10.000.000 6.000.000
B. Kapitalni dobici i gubici
64. Ostatak kapitalnog dobitka 2.500.000 9.000.000
65. Poreska osnovica – oporeziva dobit 10.000.000 8.500.000 0 9.000.000
Tabela 2: Raspored obračunatog poreza na članove grupe
Red.
br. Firma Kolona 4 +
kolona 7 PBN
Procenat
učešća
Poreska
osnovica na
nivou grupe
Pojedinačna
poreska
osnovica (4 x 5)
Raspored
obračunatog
poreza (6 x 15%)
1 2 3 4 5 6 7
1. Vetar 10.000.000 36,36% 11.500.000 4.181.818 627.273
2. Košava 8.500.000 30,91% 11.500.000 3.554.545 533.182
3. Monsun 0 0,00% 11.500.000 0 0
4. Bura 9.000.000 32,73% 11.500.000 3.763.636 564.545
SVEGA 27.500.000 100,00% 11.500.000 1.725.000
Iznosi se unose u kolonu 9 KPB-a.
Tabela 3: Obračun iznosa obračunatog poreza za uplatu
Red.
br. Firma
Obračunati
porez nakon
umanjenja
(kolona 9 –
kolona 10 PBN-a)
Uplaćene
akontacije u
toku godine
Iznos poreza za
plaćanje
(ako je 3 > 4)
Iznos poreza
za povraćaj
(ako je 3<4)
Unos u
kolonu 11
KPB
Mesečna
akontacija
red. br. 3/12
1 2 3 4 5 6 7 8
1. Vetar 420.273 450.000 -29.727 -29.727 0
2. Košava 533.182 500.000 33.182 33.182 0
3. Monsun 0 0 0 0
4. Bura 564.545 0 564.545 564.545 0
SVEGA 1.518.000 950.000 597.727 -29.727 568.000 0
Ovo je konačna poreska obaveza za svakog člana grupe, koja se knjiži stavom 721/41.
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 143
POREZI
U slučaju Vetra i njegove grupe za poresko kon-
solidovanje, akontacija nije obračunata jer je
njihova poreska osnovica nastala na osnovu is-
ključivo kapitalne dobiti, polazeći od odredbi
člana 67. Zakona o porezu na dobit: Poreski ob-
veznik, osim nedobitne organizacije i poreskog
obveznika iz člana 34. ovog zakona, sa izuzetkom
poreskog obveznika u postupku reorganizacije,
tokom godine porez na dobit plaća u vidu meseč-
nih akontacija, čiju visinu utvrđuje na osnovu
oporezive dobiti koja ne sadrži kapitalne
dobitke i gubitke, a koja je iskazana u poreskoj
prijavi za prethodnu godinu, odnosno prethodni
poreski period, i u kojoj se iskazuju i podaci od
značaja za utvrđivanje visine akontacije u te-
kućoj godini.
S obzirom na to da Pravilnik ne precizira
način popunjavanja obrasca KPB, unos u kolonu
11 mogao bi da se izvrši i kao razlika između
iznosa u koloni 9 i iznosa u koloni 10, pri čemu
bi onda bio iskazan podatak o poreskoj obavezi
bez umanjenja za već plaćene akontacije za 2018.
godinu. Analogno, unos u kolonu 12 jeste iznos iz
kolone 11 podeljen sa brojem 12.
Konsolidovani poreski bilans za 2018. go-
dinu „vetrovite” grupe preduzeća prikazan je u
tabeli 4.
Tabela 4: Konsolidovani poreski bilans preduzeća Vetar, Košava, Monsun i Bura
Red.
br.
Firma –
poslovno
ime i
sedište
članice
grupe
PIB Oporeziva
dobit Gubitak
Poreska
osnovica
nakon
prebijanja
(4–5)
Ostatak
kapitalne
dobiti
Poreska
osnovica na
nivou kons.
(zbir kol. 6 i 7.
iskazan u redu
Svega)
Raspored
obračunatog
poreza
Umanjenje
obračunatog
poreza
Iznos
obračunatog
poreza za
uplatu
Akontacija
poreza na
dobit
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
1. Vetar 11111111 10.000.000 10.000.000 627.273 207.000 -29.727
2. Košava 1222222 6.000.000 6.000.000 2.500.000 533.182 33.182
3. Monsun 1333333 3.500.000 -3.500.000 0 0
4. Bura 1444444 15.000.000 -15.000.000 9.000.000 564.545 564.545
SVEGA 16.000.000 18.500.000 -2.500.000 11.500.000 11.500.000 1.725.000 207.000 568.000 0
Iskazivanje podataka u obrascu PDP
Sva povezana preduzeća za koja je odobreno
poresko konsolidovanje podnose svoje pojedi-
načne poreske bilanse (obrazac PB 1), poreske
prijave (obrazac PDP) i ostale obrasce za ob-
račun poreza na dobit. Matično preduzeće
podnosi i Konsolidovani poreski bilans.
Prilikom popunjavanja obrasca PDP važno
je da se u delu 1 – Podaci o prijavi, u polje 1.1
– Vrsta prijave unese oznaka 6 – Poreska prija-
va po konsolidovanom bilansu. Dalje, u delu 2 –
Podaci o obvezniku, u polje 2.2a. – MPL matično
preduzeće unosi oznaku 1, a svako zavisno pre-
duzeće oznaku 0 .
Nakon popunjavanja ostalih identifikaci-
onih polja otvara se polje 7, koje je namenjeno
poreskom konsolidovanju, u posebnom delu po-
reske prijave.
U deo 7 – Podaci o poreskom konsolidovanju
– unose se podaci o obvezniku kojem je rešenjem
nadležnog poreskog organa odobreno poresko
konsolidovanje, kao i o obračunatom porezu i
mesečnom iznosu akontacije.
Pod rednim brojem 7.1 PIB matičnog pravnog
lica upisuje se PIB matičnog pravnog lica, a po-
datak upisuje isključivo zavisno pravno lice.
Pod rednim brojem 7.2 Naziv matičnog prav-
nog lica upisuje se naziv matičnog pravnog lica,
a podatak upisuje isključivo zavisno pravno
lice.
Pod rednim brojem 7.3 Iznos obračunatog
poreza za uplatu upisuje se iznos obračunatog
poreza za uplatu iz kolone 11 obrasca KPB, a po-
datak upisuju matično i zavisno pravno lice.
Pod rednim brojem 7.4 Mesečni iznos akon-
tacije upisuje se mesečni iznos akontacije iz ko-
lone 12 obrasca KPB, a podatak upisuju matično i
zavisno pravno lice.
144 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Uz poresku prijavu obavezno se dostavljaju i
podaci o utvrđivanju poreske obaveze, tačnije
o rasporedu obračunatog poreza (iz kolone 9
obrasca KPB), umanjenju obračunatog poreza (iz
kolone 10 obrasca KPB), uplaćenim akontacija-
ma, iznosu poreza za uplatu ili povraćaj. U vezi
s tim u nastavku je navedeno i Mišljenje Mini-
starstva finansija br. 430-07-00155/2007-04 od
17. 9. 2007:
… U konkretnom slučaju, a u skladu sa nave-
denim, Ministarstvo finansija je mišljenja da
svaki član grupe povezanih preduzeća koji vrši
poresko konsolidovanje, uključujući i matič-
no preduzeće, uz svoju poresku prijavu, odnosno
uz podatke o poreskom konsolidovanju iz dela
12 obrasca PDP, kao poseban prilog, treba da
dostavi i podatke na osnovu kojih u sistemu
samooporezivanja vrši tačno utvrđivanje po-
reske obaveze, i to: o rasporedu obračunatog
poreza (iz kolone 7 obrasca KPB), umanjenju ob-
računatog poreza (iz kolone 8 obrasca KPB),
uplaćenim akontacijama poreza, iznosu pore-
za za uplatu (povraćaj), kao i podatke koji su
od značaja za utvrđivanje visine akontacije
poreza na dobit preduzeća tog člana grupe, za
naredni poreski period.
Zaključak
Poresko konsolidovanje je način plaćanja po-
reza na dobit više međusobno povezanih predu-
zeća, koja čine grupu, odnosno širu ekonomsku
celinu, a obaveza po osnovu poreza na dobit
utvrđuje se na osnovu Konsolidovanog poreskog
bilansa. Poresko konsolidovanje može da dove-
de do manje ukupne poreske obaveze, ali samo u
slučaju da najmanje jedno od preduzeća iz grupe
ima iskazan gubitak. Ono je regulisano Zakonom
o porezu na dobit pravnih lica, u kome su jasno
definisani uslovi koji moraju da budu ispunjeni
da bi Poreska uprava odobrila zahtev za pore-
sko konsolidovanje. PS
POREZI
Uvod
Povezana pravna lica koja u okviru svog siste-
ma imaju pravna lica koja ostvaruju oporezivu
dobit, ali i pravna lica koja ostvaruju gubitak,
sve češće podnose zahtev nadležnom poreskom
organu za poresko konsolidovanje, jer to može
da im omogući manju poresku obavezu zbog među-
sobnog prebijanja dobitaka i gubitaka na nivou
grupe lica koja su u poreskoj konsolidaciji. Po-
resko konsolidovanje samo je mogućnost, a ne
i obaveza i nije u korelaciji sa finansijskim
konsolidovanjem, tj. ako se obveznici odluče na
poresko konsolidovanje, nemaju obavezu da za te
potrebe sačinjavaju Konsolidovani finansijski
izveštaj i obratno, jer poreska konsolidacija
ne zavisi od toga.
Konsolidovanje finansijskih izveštaja ure-
đeno je Zakonom o računovodstvu i međunarod-
nim standardima finansijskog izveštavanja
(MSFI 10 Konsolidovani finansijski izve-
štaji). Konsolidovanje finansijskih izvešta-
ja predstavlja obavezu matičnog pravnog lica.
Konsolidovani finansijski izveštaji dosta-
vljaju se Agenciji za privredne registre (i to
za sva povezana lica, bez obzira na to da li su
rezidenti ili se nalaze u inostranstvu), dok se
Konsolidovani poreski izveštaj dostavlja Po-
reskoj upravi.
Ipak, poresko konsolidovanje ima i neke
nedostatke – obavezan rok primene, odnosno
plaćanje dugovanog poreza u slučaju prekida
konsolidacije pre isteka tog roka, kao i nemo-
gućnost umanjenja oporezive dobiti člana grupe
pravnih lica koja su u poreskoj konsolidaciji,
koja se iskazuje u poreskom bilansu na obrascu
KPB (ne može se umanjiti za iznos gubitka iz po-
reskog bilansa prethodnih godina).
Mogućnost i uslovi za poresko konsolidova-
nje grupe povezanih pravnih lica propisani su
odredbama članova 55–57. Zakona o porezu na do-
bit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001,
80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004,
18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013,
68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 91/2015 – autentič-
no tumačenje, 112/2015, 113/2017 i 95/2018 – u daljem
tekstu: Zakon).
Član 55.
Matično pravno lice i zavisna pravna lica,
u smislu ovog zakona, čine grupu povezanih prav-
Dr Marijana Žiravac Mladenović, glavni i odgovorni urednik časopisa „Poslovni savetnik”
Sastavljanje poreskog bilansa
na obrascu KPB i podnošenje
poreske prijave za 2018. godinu –
poresko konsolidovanje
Dostavljanje konsolidovanih poreskih izveštaja je zakonska mogućnost data
kompanijama koje imaju povezana lica. Poresko konsolidovanje je pravo, a ne
obaveza firmi, za razliku od obaveznog sastavljanja i dostavljanja finansij-
skih konsolidovanih izveštaja, definisanih Zakonom o računovodstvu. Uslo-
vi za konsolidovanje poreskih izveštaja kompanija propisani su Zakonom o
porezu na dobit pravnih lica, tačnije u članovima od 55. do 57. Sva povezana
preduzeća za koja je odobreno poresko konsolidovanje podnose svoje pojedi-
načne poreske bilanse (obrazac PB 1), poreske prijave (obrazac PDP) i ostale
obrasce za obračun poreza na dobit. Matično preduzeće podnosi i Konsoli-
dovani poreski bilans.
138 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
nih lica ako među njima postoji neposredna ili
posredna kontrola nad najmanje 75% akcija ili
udela.
Povezana pravna lica imaju pravo da traže
poresko konsolidovanje pod uslovom da su sva po-
vezana pravna lica rezidenti Republike.
Zahtev za poreskim konsolidovanjem matično
pravno lice podnosi nadležnom poreskom organu
najranije istekom poreskog perioda u kome su is-
punjeni uslovi iz st. 1. i 2. ovog člana, od početka
do kraja tog poreskog perioda.
Ukoliko su ispunjeni uslovi iz st. od 1. do 3.
ovog člana, nadležni poreski organ u roku od 30
dana od dana podnošenja zahteva donosi rešenje
kojim se odobrava poresko konsolidovanje, počev
od poreskog perioda u kome su ispunjeni uslovi iz
st. 1–3. ovog člana.
Član 56.
Svaki član grupe povezanih pravnih lica du-
žan je da podnese svoju poresku prijavu i svoj po-
reski bilans, a matično pravno lice podnosi i
Konsolidovani poreski bilans za grupu povezanih
pravnih lica.
U Konsolidovanom poreskom bilansu gubici po-
reskog perioda jednog ili više povezanih pravnih
lica prebijaju se na račun dobiti ostalih pove-
zanih pravnih lica u grupi, u tom poreskom pe-
riodu.
Oporeziva dobit koju ostvari član grupe po-
vezanih pravnih lica, koja se iskazuje u Konsoli-
dovanom poreskom bilansu, ne može se umanjiti
za iznos gubitka iz poreskog bilansa prethodnih
godina, odnosno prethodnih poreskih perioda,
tog člana grupe povezanih pravnih lica.
Za obračunati porez po Konsolidovanom bi-
lansu obveznici su pojedinačna povezana pravna
lica iz grupe, srazmerno oporezivoj dobiti iz
pojedinačnog poreskog bilansa.
Ministar finansija bliže uređuje način
sprečavanja dvostrukog oslobođenja ili dvostru-
kog oporezivanja pojedinih pozicija u Konsolido-
vanom poreskom bilansu.
Član 57.
Jednom odobreno poresko konsolidovanje pri-
menjuje se najmanje pet godina, odnosno poreskih
perioda.
Ako se pre isteka roka iz stava 1. ovog člana
izmene uslovi iz člana 55. st. 1. i 2. ovog zakona,
ili se jedno pravno lice, više povezanih prav-
nih lica ili sva povezana pravna lica u grupi
naknadno opredele za pojedinačno oporezivanje
pre isteka roka iz stava 1. ovog člana, sva pove-
zana pravna lica dužna su da srazmerno plate
razliku na ime poreske privilegije koju su isko-
ristili.
Znači, svaki član grupe sastavlja i
dostavlja svoj poreski bilans na obrascu PB
1 i svoju poresku prijavu na obrascu PDP, a ma-
tično pravno lice podnosi obrazac KPB – Kon-
solidovani poreski bilans za grupu povezanih
pravnih lica. Poreskim konsolidovanjem omo-
gućeno je da gubici jednog ili više pravnih
lica u grupi mogu da se prebijaju na račun do-
biti drugih pravnih lica u grupi, pa su, shodno
tome, za plaćanje poreza po poreskom bilansu
obveznici članovi grupe povezanih pravnih
lica pojedinačno, srazmerno njihovoj opore-
zivoj dobiti utvrđenoj u KPB-u.
Znači, svaki član grupe sastavlja i dostavlja
svoj poreski bilans na obrascu PB 1 i svoju po-
resku prijavu na obrascu PDP, a matično pravno
lice podnosi obrazac KPB – Konsolidovani po-
reski bilans za grupu povezanih pravnih lica.
Poreskim konsolidovanjem omogućeno je da gu-
bici jednog ili više pravnih lica u grupi mogu
da se prebijaju na račun dobiti drugih pravnih
lica u grupi, pa su, shodno tome, za plaćanje pore-
za po poreskom bilansu obveznici članovi grupe
povezanih pravnih lica pojedinačno, srazmerno
njihovoj oporezivoj dobiti utvrđenoj u KPB-u.
Oporeziva dobit koju ostvari član grupe
pravnih lica koja su u poreskoj konsolidaciji,
koja se iskazuje u KPB-u, ne može da se umanji za
iznos gubitka iz poreskog bilansa prethodnih
godina tog člana grupe povezanih pravnih lica.
Takođe, u slučaju kada je u Konsolidovanom pore-
skom bilansu iskazan gubitak (iz poslovanja) na
nivou grupe, ali i ostatak kapitalnog dobitka na
nivou grupe, poresku osnovicu predstavlja osta-
tak kapitalnog dobitka na nivou grupe.
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 139
POREZI
Uslovi za poresko konsolidovanje
ë
Pravo na poresko konsolidovanje
može da bude ostvareno samo pod slede-
ćim uslovima:
● među preduzećima u grupi postoji ne-
posredna ili posredna kontrola nad naj-
manje 75% akcija ili udela;
● minimalni procenat utvrđuje se u od-
nosu na osnovni kapital, a ne u odnosu na
glasačka prava;
● sva povezana lica moraju da budu rezi-
denti Republike Srbije;
● zavisna preduzeća moraju da budu pod
kontrolom matičnog preduzeća u toku
cele godine;
● zahtev za odobrenje poreskog konsoli-
dovanja podnosi matično preduzeće;
● konsolidacija mora da se primenjuje
najmanje pet godina.
Posredna (indirektna) kontrola matičnog
preduzeća znači da u krug za poresko konsolido-
vanje mogu da se uključe i zavisna preduzeća nad
kojima kontrolu nad 75% akcija imaju preduzeća
koja su neposredno (direktno) pod kontrolom
matičnog preduzeća.
U zahtevu se navodi spisak pravnih lica za
koja se traži grupno oporezivanje i prilažu
svi materijalni dokazi i dokumenti o ispunje-
nosti zakonskih uslova za poresko konsolido-
vanje. Ukoliko su ispunjeni propisani uslovi,
nadležni poreski organ u roku od 30 dana od
dana podnošenja zahteva donosi rešenje kojim
se odobrava poresko konsolidovanje, počev od
poreskog perioda u kojem su ispunjeni uslovi.
Pravo na poresku konsolidaciju ne prestaje
u slučaju:
● likvidacije ili stečaja povezanog – zavisnog
lica;
● podele pravnih lica u roku trajanja konsoli-
dacije, ukoliko matično pravno lice poseduje u
njima preko 75% akcija ili udela;
● statusne promene kojom se matičnom pravnom
licu pripaja zavisno (koje nije član konsolido-
vane grupe), ako se ne narušava ispunjenost uslo-
va po osnovu neposredne ili posredne kontrole
nad najmanje 75% akcija ili udela;
● promene poslovnog imena ili delatnosti u
toku trajanja poreskog konsolidovanja;
● promene nivoa učešća matičnog pravnog lica
u kapitalu zavisnih pravnih lica tokom perioda
konsolidacije, ali tako da ne pada ispod 75%.
S druge strane, pravo na poresku konsolida-
ciju prestaje u slučaju spajanja matičnog sa za-
visnim pravnim licima (holding) koja su bila
u poreskoj konsolidaciji.
Sastavljanje obrasca KPB –
Konsolidovani poreski bilans
Obrazac KPB – Konsolidovani poreski bi-
lans – za period od 1. 1. do 31. 12. 2018. godine
sastavlja se u skladu sa članom 11. Pravilnika o
sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima
od značaja za način utvrđivanja poreza na do-
bit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 20/2014,
41/2015 i 101/2016 – u daljem tekstu: Pravilnik),
na način koji sprečava dvostruko oslobođenje
ili dvostruko oporezivanje pojedinih pozicija
u KPB-u. Matično pravno lice kome je odobreno
poresko konsolidovanje sastavlja Konsolidova-
ni poreski bilans na obrascu KPB, u koji unosi
podatke u 12 kolona za svakog člana grupe, a u po-
slednjem redu utvrđuje se zbir unesenih podata-
ka po svakoj koloni.
U primeru sa slike Šef podnosi zahtev za
odobravanje poreskog konsolidovanja za grupu
koja uključuje preduzeća Šef, Mali, Srednji, Ta-
man, Mikro, Po meri, Zalogajčić i Pravi.
Zahtev za poresko konsolidovanje za 2018.
godinu matično pravno lice treba da podnese
od 1. januara 2019. godine.
140 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
U kolonu 2: firma – poslovno ime i sedište
članova grupe povezanih pravnih lica, uključuju-
ći i matično (u daljem tekstu: članovi grupe) za
koje se vrši poresko konsolidovanje.
U kolonu 3: PIB matičnog pravnog lica, kao i
članova grupe povezanih pravnih lica.
U kolonu 4: iznos oporezive dobiti pod red-
nim brojem 55 obrasca PB 1 za svakog člana grupe
povezanih pravnih lica i iznos ukupne dobiti
ostvarene na nivou grupe povezanih pravnih lica.
ë
Napomena: U kolonu 4 unosi se poda-
tak sa rednog broja 55 obrasca PB 1, a
ne sa broja 58, jer oporeziva dobit koju
ostvari član grupe povezanih pravnih
lica, koja se iskazuje u Konsolidovanom
poreskom bilansu, ne može da se umanji
za iznos gubitka iz poreskog bilansa
prethodnih godina, odnosno prethodnih
poreskih perioda tog člana grupe pove-
zanih pravnih lica.
U kolonu 5: iznos ukupnog gubitka svakog čla-
na grupe povezanih pravnih lica (red. br. 56 iz
obrasca PB 1) i ukupan gubitak članova grupe po-
vezanih pravnih lica, ostvaren na nivou grupe
povezanih pravnih lica.
Ovi poreski gubici prebijaju se sa dobicima
ostalih povezanih lica u grupi.
U kolonu 6: razlika između iznosa dobiti (iz
kolone 4) i gubitka (iz kolone 5), bilo pozitivna
bilo negativna, za svakog člana grupe povezanih
pravnih lica posebno, kao i na nivou grupe.
U kolonu 7: iznos ostatka kapitalnog dobitka
pod rednim brojem 64 obrasca PB 1 za svakog čla-
na grupe povezanih pravnih lica i iznos ukupnog
ostatka kapitalnog dobitka na nivou grupe pove-
zanih pravnih lica.
Za razliku od dobiti iz „redovnog” poslova-
nja, prilikom poreske konsolidacije kapital-
nih dobitaka dozvoljeno je umanjenje kapitalne
dobiti za prenete kapitalne gubitke iz ranijih
godina, jer se, u skladu sa Pravilnikom, u kolonu
7 unosi podatak pod rednim brojem 64 obrasca
PB 1 (a ne pod rednim brojem 61).
U kolonu 8: iznos poreske osnovice dobijen
sabiranjem iznosa iz kolona 6 i 7, koji su iskaza-
ni u redu Svega (Svega: 6 + Svega: 7).
U koloni 8 iznos se iskazuje samo na nivou
grupe, znači samo u redu Svega, a ne iskazuju se
podaci na nivou pojedinačnih članica grupe.
Pritom, u slučaju da je u koloni 6 poreska osno-
vica negativna (ostvaren gubitak), a u koloni
7 pozitivan iznos (kapitalni dobitak), iznos
nije moguće prebijati, što je i mišljenje Mi-
nistarstva finansija. U ovom slučaju poresku
osnovicu predstavlja kapitalni dobitak iska-
zan u koloni 7 (u redu Svega).
Mišljenje Ministarstva finansija br. 430-
07-00227/2011-04 od 31. 10. 2011. godine (Način
sprečavanja dvostrukog oslobođenja ili dvostru-
kog oporezivanja pojedinih pozicija u Konsolido-
vanom poreskom bilansu pravnih lica):
Obveznik – matično pravno lice, kojem je odo-
breno poresko konsolidovanje članova grupe po-
vezanih pravnih lica, sastavlja Konsolidovani
poreski bilans na način propisan odredbom čla-
na 15. Pravilnika o sadržaju poreskog bilansa i
drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja
poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”,
br. 99/10 i 8/11 – u daljem tekstu: Pravilnik), na
obrascu KPB koji je propisan tim pravilnikom,
prema kojoj se iznos oporezive dobiti iskazan
na nivou grupe (Svega kolona 4) umanjuje za iznos
gubitka iskazanog na nivou grupe (Svega kolona 5),
a potom se tako utvrđena razlika (Svega kolona
6), ukoliko je pozitivna, uvećava za iznos ostat-
ka kapitalnog dobitka iskazanog na nivou grupe
(Svega kolona 7), čineći poresku osnovicu (koja se
iskazuje u redu Svega kolone 8). Međutim, u sluča-
ju kada se (prebijanjem dobitaka ostvarenih iz
poslovanja jednih sa gubicima ostvarenim iz po-
slovanja drugih članova grupe koja se konsoliduje)
utvrdi gubitak iz poslovanja na nivou grupe (i po
tom osnovu u Svega kolona 6 iskaže se negativan
iznos), tako iskazan (negativan) iznos, prema
mišljenju Ministarstva finansija, ne utiče na
umanjenje ostatka kapitalnog dobitka iskaza-
nog na nivou grupe (Svega kolona 7), imajući u vidu
da se, u smislu Zakona, može vršiti samo prebi-
janje kapitalnih gubitaka sa kapitalnim dobi-
cima, a ne gubitaka iz poslovnih, finansijskih i
neposlovnih transakcija (utvrđenih u poreskom
bilansu) sa kapitalnim dobicima. Prema tome,
u slučaju kada je u Konsolidovanom poreskom bi-
lansu iskazan gubitak (iz poslovanja) na nivou gru-
pe, kao i ostatak kapitalnog dobitka na nivou
grupe, poresku osnovicu u tom slučaju predstavlja
(samo) ostatak kapitalnog dobitka na nivou gru-
pe (iskazan u obrascu KPB: Svega kolona 7).
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 141
POREZI
U kolonu 9: raspored obračunatog poreza, pri
čemu prethodno treba utvrditi procenat uče-
šća svakog člana grupe u ukupno obračunatom
porezu.
Procenat učešća, u skladu sa Pravilnikom,
predstavlja odnos pojedinačno iskazane poreske
osnovice iz kolone 6, uvećane za iznos ostatka
kapitalnog dobitka iz kolone 7 ovog obrasca, i
zbira iznosa na nivou grupe iz kolone 4 (Svega:
Dobit) i kolone 7 (Svega: Ostatak kapitalnog do-
bitka). Dato kroz formulu, to bi bilo ovako:
% učešća =
Pojedinačno kolona 6 + Pojedinačno kolona 7
Svega kolona 4 + Svega kolona 7
Međutim, u slučaju da makar jedan član grupe
ima gubitak, upotrebom gornje formule dobi-
ja se zbir učešća koji je manji od 100%. Znači, u
slučaju da je ostvaren dobitak člana grupe, pri-
menjuje se navedena formula, ali u slučaju da ma-
kar jedan član grupe ima gubitak, preporučljiva
je izmena formule:
% učešća =
Pojedinačno kolona 4 + Pojedinačno kolona 7
Svega kolona 4 + Svega kolona 7
Raspored obračunatog poreza unosi se poje-
dinačno za svakog člana grupe, tako što se dobi-
jeni procenat primenjuje na ukupno obračunati
porez iskazan u koloni 8 (Svega) × 15%. Ovako se
obezbeđuje
da se porez na nivou grupe rasporedi
na pojedine članove grupe, u skladu sa članom 56.
stav 4. Zakona.
U kolonu 10: iznos umanjenja obračunatog po-
reza člana grupe povezanih pravnih lica pod
rednim brojem 5.4. obrasca PDP propisanog
Pravilnikom o poreskoj prijavi, u kome je iska-
zano ukupno poresko oslobođenje, odnosno uma-
njenje obračunatog poreza.
To znači da u KPB-u pravna lica vrše umanje-
nje pripadajućeg obračunatog poreza za iznos
poreskih oslobođenja, odnosno kredita (ako ih
imaju), koji su iskazani u njihovim pojedinačnim
PDP. Iznos do koga može da se koristi steče-
ni poreski kredit zavisi od veličine pravnog
lica, pri čemu je taj podatak iskazan u pojedinač-
nim PDP. Pravilnikom nije posebno pojašnjeno
na koji način u svom PDP obrascu taj kredit
utvrđuje pravno lice koje učestvuje u poreskoj
konsolidaciji, osim odredbe za deo 12. obrasca
PDP. Pošto član grupe deo obračunatog poreza
utvrđuje u koloni 9 KPB-a, a shodno ostvarenom
pravu na poreski kredit koji se prenosi na na-
redne godine i mogućnosti umanjenja obračuna-
tog poreza za taj kredit, limit poreskog kredita
(od 33% ili 70%) trebalo bi da se utvrdi u odnosu
na obračunati porez u koloni 9 KPB-a.
U kolonu 11: iznos obračunatog poreza za uplatu.
U kolonu 12: iznos akontacija poreza na dobit.
Primer: Poresko konsolidovanje
Matično preduzeće Vetar d. o. o. ima tri za-
visna preduzeća: Košava d. o. o., Monsun d. o. o.
i Bura d. o. o., koja ispunjavaju uslove za poresko
konsolidovanje. Vetar je 1. januara 2019. godine
podneo zahtev za odobravanje poreskog konso-
lidovanja i primio rešenje o odobravanju od
Poreske uprave. Zavisna preduzeća sastavila
su svoje pojedinačne poreske bilanse i poreske
prijave, koje će dostaviti Poreskoj upravi, pri
čemu su ih matičnom preduzeću dostavila za po-
trebe poreskog konsolidovanja.
Pojednostavljen i skraćeni poreski bilans
preduzeća iz grupe prikazan je u tabeli 1.
Vetar ima prenet poreski kredit iz ranijih
godina po osnovu ulaganja u osnovna sredstva od
500.000 dinara. U 2018. godini Vetar je uplatio
450.000 dinara akontacije poreza na dobit, a Ko-
šava 500.000 dinara.
Iz dostavljenih PB 1 obrazaca svakog pojedi-
nog zavisnog pravnog lica i naravno svog obra-
sca PB 1 Vetar unosi podatke u kolone od 2 do
7. Na osnovu njih izračunava iznos u koloni 8
– samo u redu Svega. Da bi popunio obrazac do
kraja, neophodno je da prvo ukupnu poresku osno-
vicu raspodeli na svakog člana grupe u skladu
sa njegovim učešćem, kako bi se izvršio raspo-
red obračunatog poreza, koji se unosi u kolonu 9
KPB, što je prikazano u tabeli 2.
Osnovica na nivou grupe iznosi 11,5 miliona
dinara.
Zbir oporezivih dobitaka i gubitaka na ni-
vou grupe iznosi -2,5 miliona dinara, a zbirni
ostatak kapitalne dobiti 11,5 miliona dinara.
S obzirom na to da je poreska osnovica negativ-
na (iznos iz kolone 6), nije ga moguće prebijati
sa ostatkom kapitalne dobiti (iz kolone 7). Taj
ostatak kapitalne dobiti jeste poreska osnovi-
ca na nivou grupe.
U kolonu 10 unosi se poreski kredit iz ra-
nijih godina. Vetar, dakle, ima prenet poreski
kredit iz ranijih godina u iznosu od 500.000
dinara. Pošto Vetar po rasporedu ima porez
142 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
obračunat u iznosu od 627.273 dinara, u 2018. go-
dini na ime poreskog kredita može da umanji
obračunati porez za 33%, odnosno 207.000 dina-
ra (627.273 × 0,33).
Napomena: Ovaj iznos Vetar unosi u svoju poje-
dinačnu poresku prijavu, tačnije pod redni broj
14 obrasca PK i pod redni broj 5.4.3. obrasca
PDP.
U obrascu KPB ovaj iznos unosi se u kolonu 10.
Da bi se izračunao iznos u koloni 11, potreb-
no je uzeti u obzir i plaćene akontacije poreza
na dobit u toku godine, pošto je naziv kolone
„Iznos obračunatog poreza za uplatu”, da bi se
odbile od utvrđene osnovice. Obračun je prika-
zan u tabeli 3.
Tabela 1: Skraćeni PB 1 za 2018. za „vetrovita” preduzeća koja učestvuju u poreskom konsolidovanju
Red.
br. Pozicija Vetar Košava Monsun Bura
IX. Dobit usklađena na način propisan Zakonom
55. Dobit 10.000.000 6.000.000
56. Gubitak 3.500.000 15.000.000
57. Iznos gubitka iz poreskog bilansa iz prethodnih
godina, do visine dobiti
58. Ostatak dobiti 10.000.000 6.000.000
B. Kapitalni dobici i gubici
64. Ostatak kapitalnog dobitka 2.500.000 9.000.000
65. Poreska osnovica – oporeziva dobit 10.000.000 8.500.000 0 9.000.000
Tabela 2: Raspored obračunatog poreza na članove grupe
Red.
br. Firma Kolona 4 +
kolona 7 PBN
Procenat
učešća
Poreska
osnovica na
nivou grupe
Pojedinačna
poreska
osnovica (4 x 5)
Raspored
obračunatog
poreza (6 x 15%)
1 2 3 4 5 6 7
1. Vetar 10.000.000 36,36% 11.500.000 4.181.818 627.273
2. Košava 8.500.000 30,91% 11.500.000 3.554.545 533.182
3. Monsun 0 0,00% 11.500.000 0 0
4. Bura 9.000.000 32,73% 11.500.000 3.763.636 564.545
SVEGA 27.500.000 100,00% 11.500.000 1.725.000
Iznosi se unose u kolonu 9 KPB-a.
Tabela 3: Obračun iznosa obračunatog poreza za uplatu
Red.
br. Firma
Obračunati
porez nakon
umanjenja
(kolona 9 –
kolona 10 PBN-a)
Uplaćene
akontacije u
toku godine
Iznos poreza za
plaćanje
(ako je 3 > 4)
Iznos poreza
za povraćaj
(ako je 3<4)
Unos u
kolonu 11
KPB
Mesečna
akontacija
red. br. 3/12
1 2 3 4 5 6 7 8
1. Vetar 420.273 450.000 -29.727 -29.727 0
2. Košava 533.182 500.000 33.182 33.182 0
3. Monsun 0 0 0 0
4. Bura 564.545 0 564.545 564.545 0
SVEGA 1.518.000 950.000 597.727 -29.727 568.000 0
Ovo je konačna poreska obaveza za svakog člana grupe, koja se knjiži stavom 721/41.
MART 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 143
POREZI
U slučaju Vetra i njegove grupe za poresko kon-
solidovanje, akontacija nije obračunata jer je
njihova poreska osnovica nastala na osnovu is-
ključivo kapitalne dobiti, polazeći od odredbi
člana 67. Zakona o porezu na dobit: Poreski ob-
veznik, osim nedobitne organizacije i poreskog
obveznika iz člana 34. ovog zakona, sa izuzetkom
poreskog obveznika u postupku reorganizacije,
tokom godine porez na dobit plaća u vidu meseč-
nih akontacija, čiju visinu utvrđuje na osnovu
oporezive dobiti koja ne sadrži kapitalne
dobitke i gubitke, a koja je iskazana u poreskoj
prijavi za prethodnu godinu, odnosno prethodni
poreski period, i u kojoj se iskazuju i podaci od
značaja za utvrđivanje visine akontacije u te-
kućoj godini.
S obzirom na to da Pravilnik ne precizira
način popunjavanja obrasca KPB, unos u kolonu
11 mogao bi da se izvrši i kao razlika između
iznosa u koloni 9 i iznosa u koloni 10, pri čemu
bi onda bio iskazan podatak o poreskoj obavezi
bez umanjenja za već plaćene akontacije za 2018.
godinu. Analogno, unos u kolonu 12 jeste iznos iz
kolone 11 podeljen sa brojem 12.
Konsolidovani poreski bilans za 2018. go-
dinu „vetrovite” grupe preduzeća prikazan je u
tabeli 4.
Tabela 4: Konsolidovani poreski bilans preduzeća Vetar, Košava, Monsun i Bura
Red.
br.
Firma –
poslovno
ime i
sedište
članice
grupe
PIB Oporeziva
dobit Gubitak
Poreska
osnovica
nakon
prebijanja
(4–5)
Ostatak
kapitalne
dobiti
Poreska
osnovica na
nivou kons.
(zbir kol. 6 i 7.
iskazan u redu
Svega)
Raspored
obračunatog
poreza
Umanjenje
obračunatog
poreza
Iznos
obračunatog
poreza za
uplatu
Akontacija
poreza na
dobit
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
1. Vetar 11111111 10.000.000 10.000.000 627.273 207.000 -29.727
2. Košava 1222222 6.000.000 6.000.000 2.500.000 533.182 33.182
3. Monsun 1333333 3.500.000 -3.500.000 0 0
4. Bura 1444444 15.000.000 -15.000.000 9.000.000 564.545 564.545
SVEGA 16.000.000 18.500.000 -2.500.000 11.500.000 11.500.000 1.725.000 207.000 568.000 0
Iskazivanje podataka u obrascu PDP
Sva povezana preduzeća za koja je odobreno
poresko konsolidovanje podnose svoje pojedi-
načne poreske bilanse (obrazac PB 1), poreske
prijave (obrazac PDP) i ostale obrasce za ob-
račun poreza na dobit. Matično preduzeće
podnosi i Konsolidovani poreski bilans.
Prilikom popunjavanja obrasca PDP važno
je da se u delu 1 – Podaci o prijavi, u polje 1.1
– Vrsta prijave unese oznaka 6 – Poreska prija-
va po konsolidovanom bilansu. Dalje, u delu 2 –
Podaci o obvezniku, u polje 2.2a. – MPL matično
preduzeće unosi oznaku 1, a svako zavisno pre-
duzeće oznaku 0 .
Nakon popunjavanja ostalih identifikaci-
onih polja otvara se polje 7, koje je namenjeno
poreskom konsolidovanju, u posebnom delu po-
reske prijave.
U deo 7 – Podaci o poreskom konsolidovanju
– unose se podaci o obvezniku kojem je rešenjem
nadležnog poreskog organa odobreno poresko
konsolidovanje, kao i o obračunatom porezu i
mesečnom iznosu akontacije.
Pod rednim brojem 7.1 PIB matičnog pravnog
lica upisuje se PIB matičnog pravnog lica, a po-
datak upisuje isključivo zavisno pravno lice.
Pod rednim brojem 7.2 Naziv matičnog prav-
nog lica upisuje se naziv matičnog pravnog lica,
a podatak upisuje isključivo zavisno pravno
lice.
Pod rednim brojem 7.3 Iznos obračunatog
poreza za uplatu upisuje se iznos obračunatog
poreza za uplatu iz kolone 11 obrasca KPB, a po-
datak upisuju matično i zavisno pravno lice.
Pod rednim brojem 7.4 Mesečni iznos akon-
tacije upisuje se mesečni iznos akontacije iz ko-
lone 12 obrasca KPB, a podatak upisuju matično i
zavisno pravno lice.
144 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Uz poresku prijavu obavezno se dostavljaju i
podaci o utvrđivanju poreske obaveze, tačnije
o rasporedu obračunatog poreza (iz kolone 9
obrasca KPB), umanjenju obračunatog poreza (iz
kolone 10 obrasca KPB), uplaćenim akontacija-
ma, iznosu poreza za uplatu ili povraćaj. U vezi
s tim u nastavku je navedeno i Mišljenje Mini-
starstva finansija br. 430-07-00155/2007-04 od
17. 9. 2007:
… U konkretnom slučaju, a u skladu sa nave-
denim, Ministarstvo finansija je mišljenja da
svaki član grupe povezanih preduzeća koji vrši
poresko konsolidovanje, uključujući i matič-
no preduzeće, uz svoju poresku prijavu, odnosno
uz podatke o poreskom konsolidovanju iz dela
12 obrasca PDP, kao poseban prilog, treba da
dostavi i podatke na osnovu kojih u sistemu
samooporezivanja vrši tačno utvrđivanje po-
reske obaveze, i to: o rasporedu obračunatog
poreza (iz kolone 7 obrasca KPB), umanjenju ob-
računatog poreza (iz kolone 8 obrasca KPB),
uplaćenim akontacijama poreza, iznosu pore-
za za uplatu (povraćaj), kao i podatke koji su
od značaja za utvrđivanje visine akontacije
poreza na dobit preduzeća tog člana grupe, za
naredni poreski period.
Zaključak
Poresko konsolidovanje je način plaćanja po-
reza na dobit više međusobno povezanih predu-
zeća, koja čine grupu, odnosno širu ekonomsku
celinu, a obaveza po osnovu poreza na dobit
utvrđuje se na osnovu Konsolidovanog poreskog
bilansa. Poresko konsolidovanje može da dove-
de do manje ukupne poreske obaveze, ali samo u
slučaju da najmanje jedno od preduzeća iz grupe
ima iskazan gubitak. Ono je regulisano Zakonom
o porezu na dobit pravnih lica, u kome su jasno
definisani uslovi koji moraju da budu ispunjeni
da bi Poreska uprava odobrila zahtev za pore-
sko konsolidovanje. PS