Oznaka: kontrola

BUDŽETSKI KORISNICI
Dipl. ekon. Maja Jovanović, viši budžetski inspektor u Ministarstvu finansija
Budžetska inspekcija – kontrola
primene Zakona o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom
sektoru
Primena Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sektoru počela je
od obračuna plate odnosno zarade za mesec oktobar 2012. godine, tako da će u
ovom tekstu biti načinjen osvrt na konkretne primere postupka inspekcijske
kontrole primene Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sektoru.
Uvod
Članom 84. i 86. Zakona o budžetskom sistemu
(„Sl. glasnik RS”, br. 54/09, 73/10, 101/10, 101/11,
93/12, 62/13, 63/13 – ispr., 108/13, 142/14, 68/15,
103/15, 99/16 i 113/17) Budžetskoj inspekciji Mi-
nistarstva finansija povereno je da vrši po-
slove inspekcijske kontrole primene zakona u
oblasti materijalno-finansijskog poslovanja
i namenskog i zakonitog korišćenja sredstava
korisnika budžetskih sredstava, organizacija,
preduzeća, pravnih lica i drugih subjekata iz
čl. 84. Zakona o budžetskom sistemu.
Međutim, pored nadležnosti koje su joj dele-
girane odredbama Zakona o budžetskom sistemu,
Budžetskoj inspekciji poverene su i isključive
nadležnosti nadzora nad primenom pojedinih
zakona. Odredbama člana 10. Zakona o utvrđi-
vanju maksimalne zarade u javnom sektoru („Sl.
glasnik RS”, br. 93/2012) propisano je da nadzor
nad primenom ovog zakona vrši Ministarstvo
finansija.
Primena Zakona o utvrđivanju maksimalne
zarade u javnom sektoru počela je od obračuna
plate odnosno zarade za mesec oktobar 2012.
godine, tako da će u ovom tekstu biti načinjen
osvrt na konkretne primere postupka inspekcij-
ske kontrole primene Zakona o utvrđivanju mak-
simalne zarade u javnom sektoru, uz prethodna
osnovna objašnjenja:
● ko su obveznici primene Zakona i ko je izuzet
od primene;
● koji elementi plate odnosno zarade ulaze u
iznos maksimalne zarade;
● koji elementi plate odnosno zarade ulaze u iz-
nos maksimalne zarade propisane za zaposlene
– na pratećim i pomoćno-tehničkim poslovima;
● koliko je dozvoljeno uvećanje plate odnosno
zarade za ovu grupu zaposlenih;
● način utvrđivanja razlike sredstava koja je,
prema Zakonu, trebalo da bude uplaćena u budžet
Republike, autonomne pokrajine ili jedinice
lokalne samouprave, u zavisnosti od toga ko je
osnivač pravnog lica – isplatioca zarada u jav-
nom sektoru, i to prilikom konačne isplate pla-
ta odnosno zarada za određeni mesec, počevši
od oktobra meseca 2012. godine (baza je mesec
septembar 2012. godine), zaključno sa decembrom
2012. godine, na propisane uplatne račune;
● koji je bio rok za usaglašavanje akata posloda-
vaca (najmanje aneksa ugovora o radu);
● način izveštavanja o isplaćenim zaradama na
obrascima koji se dostavljaju Upravi za trezor;
● druge obaveze propisane Zakonom.
Obveznici utvrđivanja maksimalne
zarade i izuzimanje određenih
kategorija od primene Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru
Zakonom je određena maksimalna zarada u
javnom sektoru, pri čemu javni sektor, u smislu
ovog zakona, obuhvata sledeće subjekte:
1. javne agencije,
2. organizacije na koje se primenjuju propisi o
javnim agencijama,
3. organizacije obaveznog socijalnog osiguranja,
102 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
4. javna preduzeća čiji je osnivač Republika Sr-
bija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne
samouprave,
5. pravna lica nad kojima Republika Srbija, au-
tonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne
samouprave ima direktnu ili indirektnu kon-
trolu nad više od 50% kapitala ili više od 50%
glasova u Upravnom odboru,
6. druga pravna lica u kojima javna sredstva čine
više od 50% ukupnih prihoda.
Zakonom su utvrđene grupe zaposlenih, odnosno
pravna lica koja su izuzeta iz primene Zakona, pa
se tako odredbe ovog zakona ne primenjuju na:
1. Narodnu banku Srbije,
2. Kontrolu letenja Srbije i Crne Gore SMATSA
d. o. o. Beograd,
3. Agenciju za borbu protiv korupcije,
4. Državnu revizorsku instituciju,
5. Fiskalni savet,
6. javna preduzeća i pravna lica koja, kao uče-
snici na tržištu, imaju konkurenciju (Vlada
uređuje kriterijume i merila za određivanje
navedenih javnih preduzeća i pravnih lica),
7. visokoobrazovne i naučne ustanove; vazduho-
plovno osoblje čiji poslovi neposredno utiču na
bezbednost vazdušnog saobraćaja i stručnjake
informacionih tehnologija.
Važno je napomenuti da, pored kategori-
ja zaposlenih, odnosno pravnih lica koja su
odredbama Zakona izuzeta od primene, posto-
je i kategorije koje su izuzete od primene po
drugom osnovu (npr. Zaključak Vlade Republike
Srbije).
Utvrđivanje maksimalne zarade
Maksimalna zarada u javnom sektoru ne može
da bude veća od iznosa koji se dobija množenjem
najvećeg koeficijenta za položaj, utvrđenog
zakonom kojim se uređuju plate državnih slu-
žbenika i nameštenika, i osnovice utvrđene
zakonom o budžetu za tekuću godinu.
Zaradom se, u smislu ovog zakona, smatra-
ju osnovna zarada, deo zarade za radni učinak,
naknada troškova za ishranu u toku rada, nak-
nada troškova za regres za korišćenje godi-
šnjeg odmora u skladu sa Zakonom o radu, kao i
druga primanja koja, u skladu sa Zakonom o radu
(„Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009,
32/2013, 75/2014, 13/2017 – Odluka US, 113/2017 i
95/2018 – autentično tumačenje), čine zaradu.
Druga primanja koja čine zaradu, definisa-
na članovima 119. i 120. Zakona o radu:
1) otpremnina isplaćena zaposlenom pri odla-
sku u penziju;
2) naknada troškova pogrebnih usluga ispla-
ćena zaposlenom u slučaju smrti člana uže po-
rodice, a članovima uže porodice u slučaju
smrti zaposlenog;
3) naknada štete isplaćena zaposlenom zbog
povrede na radu ili profesionalnog oboljenja;
4) poklon za Božić i Novu godinu koji je obezbeđen
deci zaposlenog starosti do 15 godina
života;
5) premija uplaćena zaposlenima za dobrovolj-
no dodatno penzijsko osiguranje, kolektivno
osiguranje od posledica nezgoda i kolektivno
osiguranje u slučaju težih bolesti i hirurških
intervencija;
6) jubilarna nagrada i solidarna pomoć;
7) druga primanja.
Iznos maksimalne zarade, utvrđene u skladu
sa Zakonom o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru, u decembru 2018. godine iznosi
172.916,61 dinar, sa pripadajućim porezom i do-
prinosima, a utvrđen je na sledeći način:
● Najviši koeficijent za položaj iznosi 9,00,
dok neto osnovica za obračun i isplatu zarada
od 1. januara 2019. godine iznosi 19.213,29 dinara,
sa pripadajućim porezom i doprinosima.
● U skladu s tim, maksimalna neto zarada u de-
cembru 2018. godine iznosi 172.916,61 dinar, sa
pripadajućim porezom i doprinosima.
Maksimalna zarada
u javnom sektoru
Koefi-
cijent Osnovica Neto zarada
9 19.213,29 172.916,61
Zarada zaposlenih u javnom sektoru koji
obavljaju prateće i pomoćno-tehničke poslove,
koji su istovrsni poslovima nameštenika iz
četvrte, pete i šeste vrste radnih mesta pre-
ma propisima o državnim službenicima i na-
meštenicima, ne može da bude veća od iznosa
koji se dobija množenjem koeficijenta za radno
mesto nameštenika prema platnoj grupi u kojoj
se radno mesto nalazi i osnovice utvrđene za-
konom o budžetu za tekuću godinu.
Iznosi maksimalne zarade za zaposlene u
javnom sektoru koji obavljaju prateće i pomoć-
no-tehničke poslove, koji su istovrsni poslovi-
ma nameštenika iz četvrte, pete i šeste vrste
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 103
BUDŽETSKI KORISNICI
radnih mesta prema propisima o državnim slu-
žbenicima i nameštenicima, utvrđeni u skla-
du sa odredbama ovog zakona, od decembra 2018.
godine iznose:
Platna grupa Koefi-
cijent Osnovica Neto
zarada
IV 1,5 19.213,29 28.819,94
V 1,2 19.213,29 23.055,95
VI 1,0 19.213,29 19.213,29
Isplatilac zarada u javnom sektoru bio je
u obavezi da do 28. oktobra 2012. godine svoja
akta (najmanje anekse ugovora o radu) uskladi sa
odredbama ovog zakona, odnosno bio je dužan da
svojim internim opštim aktom o sistematiza-
ciji utvrdi radna mesta na kojima se obavljaju
prateći i pomoćno-tehnički poslovi, odnosno
poslovi koji nisu iz osnovne delatnosti ispla-
tioca, kao i da uskladi visine zarada za prate-
će i pomoćno-tehničko osoblje sa ograničenjima
koja važe za nameštenike.
Pravo na uvećanu zaradu
Zaposleni ima pravo na uvećanu zaradu po
osnovu vremena provedenog na radu. Iznos utvr-
đene maksimalne zarade može da se uveća samo
po osnovu vremena provedenog na radu za svaku
punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu, u
iznosu od 0,4% od osnovne zarade.
Prema tome, iznos zarade sa uvećanjem po
drugim osnovima, u skladu sa članom 108. Zako-
na o radu, ne može da bude viši od iznosa mak-
simalne zarade (utvrđeni iznosi maksimalne
zarade po kategorijama dati su iznad).
Član 108. Zakona o radu kaže da zaposleni
ima pravo na uvećanu zaradu u visini utvrđe-
noj opštim aktom i Ugovorom o radu, i to:
1) za rad na dan praznika koji je neradni dan –
najmanje 110% od osnovice;
2) za rad noću, ako takav rad nije vrednovan
pri utvrđivanju osnovne zarade – najmanje 26%
od osnovice;
3) za prekovremeni rad – najmanje 26% od osno-
vice;
4) po osnovu vremena provedenog na radu za
svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom
odnosu kod poslodavca (dalje: minuli rad) –
najmanje 0,4% od osnovice.
Rukovodiocima javnih preduzeća čiji je osni-
vač Republika Srbija, autonomna pokrajina ili
jedinica lokalne samouprave, pravnih lica nad
kojima Republika Srbija, autonomna pokrajina,
odnosno jedinica lokalne samouprave ima di-
rektnu ili indirektnu kontrolu nad više od
50% kapitala ili više od 50% glasova u Uprav-
nom odboru i drugih pravnih lica u kojima jav-
na sredstva čine više od 50% ukupnih prihoda,
zakonodavac je dozvolio dodatno uvećanje zara-
de u slučaju uspešnog poslovanja i ostvarivanja
dobrih rezultata u radu, ali uz uslov da za to
postoji saglasnost osnivača.
U tom slučaju zarada po osnovu svog varija-
bilnog dela može da bude do 30% veća od iznosa
maksimalne zarade utvrđene u skladu sa ovim
zakonom.
Obračun zarade rukovodioca koji ima 10 go-
dina radnog staža i kojem je zarada dodatno
uvećana u iznosu od 30% po osnovu uspešnog po-
slovanja i ostvarivanja dobrih rezultata u radu,
za šta postoji saglasnost osnivača, izgleda na
sledeći način:
Maksimalna
zarada
utvrđena u
skladu sa
odredbama
Zakona
Uvećanje
zarade za
minuli rad
(0,4% x
godine rada
u radnom
odnosu )
Varija-
bilni
deo
zarade
Maksimalna
(neto) zarada
uspešnog
rukovodioca
– sa uvećanjem
od 30%
172.916,61 6.916,66 51.874,98 231.708,25
Utvrđivanje i uplata razlike
sredstava u budžet Republike Srbije
u skladu sa članom 7. Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru
Odredbama člana 7. Zakona propisano je da
je isplatilac zarada u javnom sektoru dužan da
prilikom konačne isplate zarada za određeni
mesec uplati u budžet Republike Srbije, autonom-
ne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave,
u zavisnosti od toga da li je osnivač pravnog
lica Republika Srbija, autonomna pokrajina ili
jedinica lokalne samouprave, razliku sredsta-
va između ukupnog iznosa zarada zaposlenih is-
plaćenog za mesec koji prethodi mesecu početka
primene ovog zakona i ukupnog mesečnog iznosa
zarada koji se isplaćuje u skladu sa ovim zakonom,
kao i da će se ova odredba primenjivati zaključno
sa isplatom zarade za decembar 2012. godine.
104 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
Kako je primena odredaba Zakona počela sa
isplatom zarada za oktobar 2012. godine, zara-
da u odnosu na koju se vrši poređenje u ispla-
ti jeste neto zarada sa pripadajućim porezom i
doprinosima (bruto 1), ostvarena za septembar
2012. godine.
Da bi se utvrdila razlika sredstava u skladu
sa članom 7. Zakona, koja se uplaćuje u budžet Repu-
blike Srbije, autonomne pokrajine ili jedinice
lokalne samouprave, potrebno je:
1. osnovnu zaradu za septembar 2012. godine pre-
računati kao da su zaposleni radili puno rad-
no vreme prema broju časova za mesec za koji se
vrši obračun;
2. ovako utvrđena osnovna zarada uvećava se za
deo zarade za radni učinak i uvećanu zaradu,
naknadu troškova za ishranu u toku rada, nak-
nadu troškova za regres (deo regresa od 1/12)
za korišćenje godišnjeg odmora, kao i za druga
primanja koja, u skladu sa Zakonom o radu, čine
zaradu, koja je zaposlenom obračunata pre stupa-
nja na snagu Zakona.
Razliku između obračuna za septembar 2012.
godine, kako je navedeno, i tekućeg meseca za
koji se vrši isplata zarada u skladu sa odred-
bama Zakona, bilo je potrebno uplatiti prili-
kom konačne isplate zarada za određeni mesec
(zaključno sa isplatom za decembar 2012. godine)
u budžet Republike Srbije, autonomne pokrajine
ili jedinice lokalne samouprave, u zavisnosti
od toga ko je osnivač isplatioca zarada, preko
uplatnih računa javnih prihoda propisanih pra-
vilnikom kojim se uređuju uslovi i način vođenja
računa za uplatu javnih prihoda i raspored sred-
stava sa tih računa, sa pozivom na broj odobrenja
koji sadrži oznaku teritorije i PIB isplatioca
zarade, po modelu 97.
Izveštavanje o isplaćenim zaradama
Isplatilac zarada u javnom sektoru dužan
je da u roku od 10 dana od dana konačne isplate
zarada za određeni mesec Upravi za trezor, na-
dležnoj filijali, dostavi izveštaj o isplaće-
nim zaradama za taj mesec, koji sadrži spisak
zaposlenih sa isplaćenim zaradama, i to naro-
čito: ime i prezime zaposlenog, radno mesto i
isplaćenu zaradu. Izveštaj obavezno treba da
se dostavi na obrascu izveštaja o isplaćenim
zaradama, čiji su oblik i sadržina uređeni
Pravilnikom o izveštavanju o isplaćenim za-
radama u javnom sektoru („Sl. glasnik RS”, br.
100/2012).
U obrascu izveštaja o isplaćenim zaradama
iskazuju se sledeći podaci:
● u koloni 4 – JMBG – jedinstveni matični broj
građana, a za strane državljane broj pasoša ili
drugog identifikacionog dokumenta;
● u koloni 5 – Radno mesto zaposlenog – šifra
zanimanja iz Klasifikacije zanimanja Republičkog
zavoda za statistiku;
● u koloni 6 – Stručna sprema zaposlenog – ste-
pen stručne spreme zaposlenog;
● u koloni 7 – Zarada – iznosi zarada utvrđeni
u skladu sa članom 2. stav 2. i članom 3. stav 2.
Zakona;
● u koloni 8 – Uvećana zarada – iznosi uvećane za-
rade obračunati i isplaćeni u skladu sa Zakonom;
● u koloni 9 – Varijabilni deo – iznosi zarade
utvrđeni u skladu sa članom 6. Zakona;
● u koloni 10 – Ukupna neto zarada – zbir iznosa
iz kolona 7, 8 i 9;
● u koloni 11 – Ukupna bruto zarada – iznosi neto
zarada, sa pripadajućim porezom i doprinosi-
ma, koji se plaćaju iz zarade (Bruto 1).
Novčane kazne propisane Zakonom
o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru
Odredbama člana 11. Zakona propisane su
novčane kazne u iznosu od 500.000 do 1.000.000
dinara za prekršaj pravnog lica, odnosno ispla-
tioca zarada u javnom sektoru:
● ako isplati platu odnosno zaradu preko izno-
sa maksimalne zarade utvrđene Zakonom, odno-
sno ako ne primenjuje ograničenja u obračunu i
isplati zarada koja su propisana ovim zakonom;
● ako iznos maksimalne zarade uveća suprotno
odredbama člana 5. ovog zakona;
● ako ne izvrši uplatu razlike sredstava u bu-
džet Republike Srbije u skladu sa odredbama čla-
na 7. stav 1. ovog zakona;
● ako ne dostavlja izveštaje o isplaćenim za-
radama Upravi za trezor u roku propisanom Za-
konom;
● ako ne uskladi svoja akta sa odredbama Zakona
u roku propisanom ovim zakonom.
Za prekršaje odgovornog lice kod pravnog
lica, isplatioca zarada u javnom sektoru, pro-
pisane su novčane kazne u iznosu od 50.000 do
150.000 dinara.
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 105
BUDŽETSKI KORISNICI
Podzakonska akta
Na osnovu Zakona doneti su akti kojima se
obezbeđuje sprovođenje navedenog zakona, a to su:
● Pravilnik o izveštavanju o isplaćenim za-
radama u javnom sektoru („Sl. glasnik RS”, br.
100/2012),
● Uredba o kriterijumima i merilima za utvr-
đivanje konkurentnosti u javnom sektoru („Sl.
glasnik RS”, br. 103/2012) i
● Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilni-
ka o uslovima i načinu vođenja računa za uplatu
javnih prihoda i raspored sredstava sa tih ra-
čuna („Sl. glasnik RS”, br. 99/2012).
U cilju pojašnjenja i lakšeg sprovođenja oba-
veza iz Zakona i navedenih akata doneti su i:
● Uputstvo o primeni Zakona o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom sektoru (br. 011-00-
101/2012-01, objavljeno na sajtu Ministarstva fi-
nansija i privrede 16. 10. 2012. godine),
● Objedinjeno uputstvo o načinu izveštavanja o
isplaćenim zaradama u javnom sektoru (objavlje-
no na sajtu Ministarstva finansija i privrede
– Uprava za trezor 25. 10. 2012. godine), koje sa-
drži Uputstvo o primeni Zakona o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom sektoru, Pravilnik
o izveštavanju o isplaćenim zaradama u javnom
sektoru, Proceduru za obradu podataka o ispla-
tama zarada u javnom sektoru, Klasifikaciju
zanimanja, Šifarnik stručne spreme, obrazac
izveštaja o isplaćenim zaradama, Propratni
dopis uz obrazac zarada, Uputstvo za popunjava-
nje obrasca izveštaja o isplaćenim zaradama i
Uputstvo za formiranje XML fajla za izveštaj o
zaradama u javnom sektoru.
Primer izuzimanja od primene Zakona
o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru Zaključkom Vlade
Na sednici održanoj 8. novembra 2012. godine
Vlada je donela Zaključak 05, broj 120-7866/2012,
kojim je dala saglasnost „da se utvrđivanje za-
rade zaposlenih u javnom sektoru na način ure-
đen odredbama čl. 3. i 4. Zakona NE ODNOSI na
utvrđivanje zarade zaposlenih u javnim predu-
zećima, akcionarskim društvima i društvima
sa ograničenom odgovornošću čiji je osnivač
Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedi-
nica lokalne samouprave i zavisnim društvi-
ma kapitala čiji su osnivači ta preduzeća.”
Na ovaj način Vlada je navedenim zaključkom
dala saglasnost da se pojedine odredbe Zakona
ne primenjuju na zaposlene u javnim preduzeći-
ma, akcionarskim društvima i društvima sa
ograničenom odgovornošću čiji je osnivač Re-
publika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica
lokalne samouprave i zavisnim društvima ka-
pitala čiji su osnivači ta preduzeća.
Primer izuzimanja od primene Zakona
o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru Zaključkom Vlade po
osnovu konkurentnosti
Na osnovu člana 1. stav 6. Zakona o utvrđiva-
nju maksimalne zarade u javnom sektoru, kojim je
predviđeno da Vlada uređuje kriterijume i meri-
la za određivanje javnih preduzeća i pravnih lica
koja, kao učesnici na tržištu, imaju konkurenciju,
doneta je Uredba o kriterijumima i merilima za
utvrđivanje konkurentnosti u javnom sektoru („Sl.
glasnik RS”, br. 103/2012 – dalje: Uredba).
Ovom uredbom utvrđeni su kriterijumi i
merila na osnovu kojih se određuje da li javno
preduzeće čiji je osnivač Republika Srbija, au-
tonomna pokrajina ili jedinica lokalne samou-
prave, pravno lice nad kojim Republika Srbija,
autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne
samouprave ima direktnu ili indirektnu kon-
trolu od 50% kapitala ili više od 50% glasova
u Upravnom odboru, kao i u drugim pravnim li-
cima u kojima javna sredstva čine više od 50%
ukupnih prihoda (dalje: pravno lice), ima polo-
žaj učesnika na tržištu koji ima konkurenciju u
smislu odredaba Zakona, tako da ga ta činjenica
oslobađa od primene zakona.
Shodno odredbama Uredbe smatra se da prav-
no lice ima položaj učesnika na tržištu koji
ima konkurenciju, u smislu odredaba Zakona,
ukoliko ispunjava najmanje šest kriterijuma
odnosno merila od dolenavedenih osam, i to:
1) da se pravno lice u okviru svog redovnog
poslovanja pretežno bavi prodajom roba ili
pružanjem usluga, bez postojanja utvrđenih po-
sebnih i isključivih prava na obavljanje takvih
delatnosti;
2) da pravno lice posluje na tržištu na kome
istu (ili zamenljivu) vrstu delatnosti obavljaju
ili mogu da obavljaju i drugi učesnici registro-
vani u skladu sa važećim propisima za obavlja-
nje takve delatnosti, s tim da ti učesnici na
106 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
tržištu mogu slobodno da pružaju iste ili za-
menljive usluge (u pogledu svojstva, uobičajene
namene i cene) na istom geografskom području,
po jednakim uslovima;
3) da pravno lice prilikom prodaje roba ili
pružanja usluga podleže režimu pravila strogo
definisanih od strane ovlašćenog regulator-
nog tela;
4) da se pravno lice bavi prodajom roba ili pru-
žanjem usluga čiji je cilj bolji kvalitet i veća
ponuda roba i usluga;
5) da pravno lice ima značajnu konkurenciju na
tržištu, odnosno da nema značajno bolji polo-
žaj u odnosu na konkurente, uzimajući u obzir
veličinu tržišnog udela, ekonomsku i finan-
sijsku snagu, pristup tržištima snabdevanja i
distribucije;
6) da je tržišni udeo pravnog lica manji od 40%
na relevantnom tržištu;
7) da je učešće prihoda koji se ostvaruju na trži-
štu usluga za koje imaju posebno pravo manji od
40% ukupnih prihoda;
8) da pravno lice nema ekonomsku moć kojom
može da spreči održavanje stvarne konkuren-
cije na tržištu, tako što se ponaša u značajnoj
meri nezavisno od svojih konkurenata, kupaca i
potrošača.
Na sednici održanoj 6. decembra 2012. godi-
ne Vlada je Zaključkom 05, broj 021-8737/2012, pri-
hvatila Analizu o kriterijumima i merilima
za utvrđivanje konkurentnosti u javnom sektoru
JP PTT saobraćaja „Srbija”, kao i sam tekst ove
analize, koja sadrži obrazloženje ispunjenosti
kriterijuma i merila za utvrđivanje konkurent-
nosti u javnom sektoru, utvrđenih Uredbom o
kriterijumima i merilima za utvrđivanje kon-
kurentnosti u javnom sektoru, iz čega proizlazi
da Javno preduzeće PTT saobraćaja „Srbija”, sa-
glasno tački 3. ove uredbe, ima položaj učesnika
na tržištu koji ima konkurenciju u smislu odre-
daba Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru.
Primeri iz inspekcijske prakse
Prekršaj u vezi sa članom 8. Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru, koji se odnosi na izveštavanje o
isplaćenim zaradama
U postupku inspekcijske kontrole utvrđeno je
da kontrolisani subjekt nije postupao u skladu
sa odredbama Zakona, odnosno da nije dostavljao
izveštaje o isplaćenim zaradama organizacio-
noj jedinici Uprave za trezor.
Subjektu kontrole je zaključkom Budžetske in-
spekcije naloženo da sačini izveštaj o ispla-
ćenim zaradama za svaki mesec u kontrolisanom
periodu na obrascu propisanom Pravilnikom o
izveštavanju o isplaćenim zaradama u javnom sek-
toru, kao i da isti dostavi nadležnoj filijali.
Zapisnikom je konstatovano da je inspekcij-
skom kontrolom otkrivena nezakonitost da
subjekt kontrole nije izvršio elektronsku do-
stavu izveštaja o isplaćenim zaradama organi-
zacionoj jedinici Uprave za trezor na obrascu
propisanom Pravilnikom o izveštavanju o is-
plaćenim zaradama u javnom sektoru u periodu
od početka primene Zakona o utvrđivanju maksi-
malne zarade u javnom sektoru do dana izrade
zapisnika, odnosno da je pravno lice, kao i od-
govorno lice pravnog lica postupilo suprotno
odredbama člana 8. Zakona o utvrđivanju maksi-
malne zarade u javnom sektoru, čime je učinjen
prekršaj iz člana 11. zakona.
U skladu sa članom 15. stav 3. tačke 3) i 4) Ured-
be o radu, ovlašćenjima i obeležjima Budžetske
inspekcije, a na osnovu činjeničnog stanja utvr-
đenog u postupku vršenja inspekcijske kontro-
le, kontrolisanom subjektu je, radi otklanjanja
utvrđene nezakonitosti i sprečavanja da se ista
ponovi, predložena mera da u roku od 30 dana
od dana prijema zapisnika izvrši elektronsku
dostavu izveštaja o isplaćenim zaradama Upra-
vi za trezor na obrascu propisanom Pravilni-
kom o izveštavanju o isplaćenim zaradama u
javnom sektoru od početka primene Zakona do
dana izrade zapisnika, kao i da potvrdu o prije-
mu, overenu od strane Uprave za trezor, dostavi
Budžetskoj inspekciji kao dokaz o izvršenju pre-
dložene mere.
Nezakonito izuzeće od primene odredbi
Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru
U postupku inspekcijske kontrole utvrđeno
je da kontrolisani subjekt ne primenjuje odred-
be Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru, uprkos činjenici da je on, kao
pravno lice nad kojima Republika Srbija ima
direktnu kontrolu nad više od 50% kapitala, ob-
veznik primene tog zakona, pa je u skladu s tim, a
u cilju omogućavanja predmetne kontrole, izdat
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 107
BUDŽETSKI KORISNICI
zaključak kojim je, između ostalog, pod tačkama
od 1)–3) naloženo kontrolisanom subjektu da u
roku od 30 radnih dana izvrši:
● obračun zarada, u skladu sa Zakonom o utvr-
đivanju maksimalne zarade u javnom sektoru, za
svaki mesec u kontrolisanom periodu;
● obračun razlike sredstava kao razliku izme-
đu ukupnog iznosa zarada zaposlenih isplaćenog
za mesec septembar 2012. godine i ukupnog me-
sečnog iznosa zarada (pojedinačno za oktobar,
novembar i decembar 2012. godine), koji se is-
plaćuju u skladu sa Zakonom o utvrđivanju mak-
simalne zarade u javnom sektoru.
Postupajući po zaključku Budžetske inspekcije,
subjekt kontrole je dao pisano izjašnjenje u kojem
navodi da on „kao akcionarsko društvo koje po-
sluje na tržištu sa konkurencijom ne primenjuje
Zakon o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru u segmentu koji se odnosi na sistemati-
zaciju radnih mesta, nomenklaturu zanimanja,
platne razrede i platne grupe, koeficijente i
obračun ličnih dohodaka koji proizlaze iz Uput-
stva o primeni Zakona o utvrđivanju maksimal-
ne zarade u javnom sektoru, kao i da njihova akta
nisu usklađena sa odredbama pomenutog zakona
koje potpadaju pod član 2. Zakona o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom sektoru”, kao i da
„shodno goreiznesenom nisu u mogućnosti da po-
stupe po tačkama 2) i 3)”, o čemu u toku inspekcij-
ske kontrole Budžetskoj inspekciji nisu stavljeni
na uvid relevantni dokazi, odnosno pravni akti
Vlade ili neki drugi pravni akti koji prethodno
navedenu tvrdnju mogu da opravdaju.
Inspekcijskom kontrolom konstatovano je da
subjekt kontrole ne primenjuje Zakon o utvrđi-
vanju maksimalne zarade u javnom sektoru, i to
na osnovu proizvoljne procene da on sam treba
da „prepozna” da li ispunjavaju propisane uslo-
ve, i da na osnovu toga odluče, opet sami i bez
ijedne interne odluke ili pravnog akta organa
upravljanja subjekt kontrole, da oni kao takvi
ne treba da primenjuju Zakon o utvrđivanju mak-
simalne zarade u javnom sektoru, niti treba da
sprovode analizu o kriterijumima i merilima
za utvrđivanje konkurentnosti u javnom sektoru,
niti treba da imaju odluku nekog drugog držav-
nog organa ili institucije koji će ih kao takve
proglasiti pravnim licem koje ispunjava propi-
sane uslove i ne primenjuje pomenuti zakon.
Inspekcijskom kontrolom konstatovano je da
subjekt kontrole nije izvršio analizu kriteri-
juma i merila za utvrđivanje konkurentnosti,
niti je pribavio akt Vlade o izuzeću od prime-
ne Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru.
Inspekcijskom kontrolom konstatovano je
da je subjekt kontrole u kontrolisanom periodu
bio obavezan da primenjuje Zakon o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom sektoru.
Zapisnikom o inspekcijskoj kontroli otkri-
vene su sledeće nezakonitosti:
● subjekt kontrole u kontrolisanom periodu nije
izvršio analizu kriterijuma i merila za utvrđi-
vanje konkurentnosti, niti je pribavio akt Vlade
o izuzeću od primene Zakona o utvrđivanju maksi-
malne zarade u javnom sektoru i nije u kontroli-
sanom periodu primenjivao ograničenja u visini
zarada koja su propisana Zakonom o utvrđivanju
maksimalne zarade u javnom sektoru, iako je bio
u obavezi da ih primenjuje, pa je tako nenamenski
i nezakonito utrošio javna sredstva, odnosno ne-
poreske javne prihode nastale upotrebom javnih
sredstava, tj. postupio je suprotno odredbama čl.
2–3. Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru, što povlači prekršajnu odgovor-
nost pravnog lica i odgovornog lica u pravnom
licu po članu 11. ovog zakona;
● da subjekt kontrole nije postupio u potpu-
nosti po zaključku Budžetske inspekcije i time
učinio prekršaj iz člana 103. tačka 7) Zakona o
budžetskom sistemu, kojim je propisana prekršaj-
na odgovornost za odgovorno lice ako ne otklo-
ni propuste na koje je ukazano u nalazu Budžetske
inspekcije ili ih ne ispravi blagovremeno.
U skladu sa članom 15. stav 3. tačke 3) i 4) Ured-
be o radu, ovlašćenjima i obeležjima Budžetske
inspekcije, a na osnovu činjeničnog stanja utvr-
đenog u postupku vršenja inspekcijske kontrole,
subjektu kontrole su, radi otklanjanja utvrđenih
nezakonitosti i sprečavanja da se iste ponove,
predložene sledeće mere koje je potrebo iz-
vršiti u roku od 30 dana od dana prijema za-
pisnika, a onda dostaviti dokaze o izvršenju
Budžetskoj inspekciji. Subjekt kontrole mora da,
u skladu sa Zakonom o utvrđivanju maksimalne
zarade u javnom sektoru, za svaki mesec u kontro-
lisanom periodu:
● izvrši obračun razlike sredstava kao ra-
zliku između ukupnog iznosa zarada zaposlenih
isplaćenog za mesec septembar 2012. godine i
ukupnog mesečnog iznosa zarada (pojedinačno
za oktobar, novembar i decembar 2012. godine),
108 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
koji se isplaćuju u skladu sa Zakonom o utvrđiva-
nju maksimalne zarade u javnom sektoru;
● utvrđene razlike uplati u budžet Republike Sr-
bije na račun broj 840-745124843-08, po osnovu
više obračunate zarade prema Zakonu o utvrđi-
vanju maksimalne zarade u javnom sektoru.
Prekršaj u vezi sa članovima 2. i 3. Zakona
o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru, koji se odnose na ograničenje
maksimalnog iznosa plata odnosno zarada
U postupku inspekcijske kontrole, uvidom u
podatke o obračunatim zaradama kod kontroli-
sanog subjekta, utvrđeno je da je vršena isplata
zarada u iznosu većem od iznosa dozvoljenog Za-
konom o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru. Samo za dvoje zaposlenih u kontrolisa-
nom periodu utvrđena je razlika u iznosu od sko-
ro dva miliona dinara na ime više obračunate
zarade u odnosu na maksimalno dozvoljenu zara-
du utvrđenu Zakonom o utvrđivanju maksimalne
zarade u javnom sektoru.
U skladu sa članom 15. stav 3. tačke 3) i 4) Uredbe
o radu, ovlašćenjima i obeležjima Budžetske in-
spekcije, a na osnovu činjeničnog stanja utvrđenog
u postupku vršenja inspekcijske kontrole, kontro-
lisanom subjektu je, radi otklanjanja utvrđenih
nezakonitosti i sprečavanja da se iste ponove,
predložena mera uplate nenamenski i nezakonito
utrošenih sredstava po osnovu utvrđene razlike
na ime više obračunate zarade u ukupno utvrđe-
nom iznosu, na račun propisan za uplatu sredstava
u korist budžeta Republike Srbije.
Kontrolisani subjekt je bio u obavezi da na-
vedenu meru primeni u roku od 30 dana od dana
prijema zapisnika i da kao dokaz o izvršenju do-
stavi izvod tekućeg računa na kojem je evidenti-
rana uplata.
Prekršaj u vezi sa članom 9. Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru, koji se odnosi na usklađivanje
internih akata
Uvidom u interna akta kontrolisanog subjek-
ta inspekcijskom metodom je utvrđeno da kon-
trolisani subjekt nije izvršio usklađivanje
svojih internih akata sa odredbama Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sekto-
ru, kako je propisano ovim zakonom.
Inspekcijskom kontrolom otkrivena je ne-
zakonitost i ista konstatovana u zapisniku o
inspekcijskoj kontroli, odnosno utvrđeno je da
kontrolisani subjekt nije izvršio usklađiva-
nje svojih internih akata (kolektivni ugovor,
pravilnik o radu i sl.) sa odredbama Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sek-
toru, odnosno nije svojim opštim internim
aktom o sistematizaciji utvrdio radna mesta
na kojima se obavljaju prateći i pomoćno-teh-
nički poslovi, odnosno poslovi koji nisu iz
osnovne delatnosti isplatioca i nije izvršio
usklađivanje visine zarada za prateće i po-
moćno-tehničko osoblje, sa ograničenjima koja
važe za nameštenike iz člana 3. stav 1. Zakona,
najkasnije do 28. oktobra 2012. godine, niti je
aneksima ugovora o radu sa zaposlenima ugovo-
rio osnovnu zaradu i elemente za utvrđivanje
zarade, tako da ukupan iznos zarade ne prelazi
iznos maksimalne zarade utvrđene Zakonom,
čime je postupljeno suprotno odredbama čla-
na 9. Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade
u javnom sektoru i Uputstva o primeni zakona
broj 011-00-101/2012-01 od 16. oktobra 2012. godi-
ne, što povlači prekršajnu odgovornost prav-
nog lica i odgovornog lica u pravnom licu po
članu 11. ovog zakona.
U skladu sa članom 15. stav 3. tačke 3) i 4) Ured-
be o radu, ovlašćenjima i obeležjima Budžetske
inspekcije, a na osnovu činjeničnog stanja utvr-
đenog u postupku vršenja inspekcijske kontrole,
kontrolisanom subjektu je, radi otklanjanja utvr-
đenih nezakonitosti i sprečavanja da se iste po-
nove, zapisnikom predložena mera:
● da izvrši usklađivanje svojih internih akata
(kolektivni ugovor, pravilnik o sistematiza-
ciji radnih mesta i sl.) sa odredbama Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sekto-
ru, odnosno da svojim opštim internim aktom o
sistematizaciji utvrdi radna mesta na kojima se
obavljaju prateći i pomoćno-tehnički poslovi,
odnosno poslovi koji nisu iz osnovne delatno-
sti isplatioca i da izvrši usklađivanje visine
zarada za prateće i pomoćno-tehničko osoblje,
sa ograničenjima koja važe za nameštenike iz
člana 3. stav 1. Zakona, kao i da aneksima ugovora
o radu sa zaposlenima ugovori osnovnu zaradu i
elemente za utvrđivanje zarade tako da ukupan
iznos zarade ne prelazi iznos maksimalne zara-
de utvrđene Zakonom.
Za izvršenje mera predloženih zapisnikom
kontrolisanom subjektu je izrečen rok od 30
dana od dana prijema zapisnika za primenu mere.
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 109
BUDŽETSKI KORISNICI
Kao dokaz o izvršenju naloženo je dostavlja-
nje pomenutog pravilnika o sistematizaciji rad-
nih mesta, kolektivnog ugovora i aneksa ugovora
o radu.
Prekršaj u vezi sa članom 7. Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom
sektoru, koji se odnosi na obračun i uplatu
razlike sredstava u budžet Republike Srbije
U postupku inspekcijske kontrole od kontro-
lisanog subjekta je tražen dokaz o obračunu i
uplati razlike sredstava u skladu sa odredbama
člana 7. Zakona o utvrđivanju maksimalne zarade
u javnom sektoru.
Kako kontrolisani subjekt nije dostavio do-
kaze u skladu sa iznetim zahtevom, u skladu sa
članom 90. stav 8. Zakona o budžetskom sistemu i
čl. 10. i 12. Uredbe o radu, ovlašćenjima i obe-
ležjima Budžetske inspekcije („Sl. glasnik RS”,
br. 93/17), kontrolisanom subjektu je naloženo
da se subjekt kontrole pismeno izjasni o razlo-
zima nepostupanja u skladu sa odredbama Zakona
o utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sek-
toru.
Pisanim izjašnjenjem kontrolisani subjekt
se, po pitanju razloga nepostupanja u skladu sa
odredbama Zakona o utvrđivanju maksimalne za-
rade u javnom sektoru, izjasnio da „od oktobra
2015. godine postupa u skladu sa odredbama po-
menutog zakona, dok za period koji mu prethodi
ne može da se izjasni”. Međutim, suprotno nave-
denom izjašnjenju, subjekt kontrole u postupku
inspekcijske kontrole nije dostavio dokaze koji
bi potvrdili prethodno navedene tvrdnje.
Na osnovu prethodno navedenog, a s obzi-
rom na to da su odgovorna lica, kao i službena
lica subjekta inspekcijske kontrole, shodno
članu 12. stav 3. Uredbe o radu, ovlašćenjima i
obeležjima Budžetske inspekcije, obavezna da
sarađuju sa budžetskim inspektorom, da postu-
paju po njegovim nalozima, predloženim mera-
ma i zaključcima u ostavljenim rokovima, kao
i da blagovremeno dostavljaju potpune i tačne
podatke i da se na njegov zahtev izjasne o činje-
nicama bitnim za potpuno i pravilno utvrđiva-
nje činjeničnog stanja i ponuđenim dokazima, u
cilju omogućavanja predmetne kontrole izdat je
zaključak Budžetske inspekcije kojim je, između
ostalog, pod tačkama od 1)–3) naloženo kontro-
lisanom subjektu da u roku od 30 radnih dana od
dana prijema zaključka izvrši obračun razlike
sredstava kao razliku između ukupnog iznosa
zarada zaposlenih isplaćenog za mesec sep-
tembar 2012. godine i ukupnog mesečnog iznosa
zarada (pojedinačno za oktobar, novembar i de-
cembar 2012. godine), koji se isplaćuju u skladu
sa Zakonom o utvrđivanju maksimalne zarade u
javnom sektoru, uz napomenu da je potrebno da
se osnovna zarada za septembar preračuna kao
da su zaposleni radili puno radno vreme prema
broju časova za mesec za koji se vrši obračun, a
zatim da se ovako utvrđena osnovna zarada uve-
ća za deo zarade za radni učinak i uvećanu za-
radu, naknadu troškova za ishranu u toku rada,
naknadu troškova za regres (deo regresa od
1/12) za korišćenje godišnjeg odmora, kao i za
druga primanja koja, u skladu sa Zakonom o radu,
čine zaradu, koja je zaposlenom obračunata pre
stupanja na snagu ovog zakona.
Zapisnikom je konstatovana nezakonitost
utvrđena u postupku inspekcijske kontrole, od-
nosno konstatovano je da kontrolisani subjekt
nije izvršio obračun i uplatu razlike sred-
stava između ukupnog iznosa zarada zaposlenih
isplaćenog za mesec septembar 2012. godine i
ukupnog mesečnog iznosa zarada koji se ispla-
ćuje, u skladu sa ovim zakonom, zaključno sa de-
cembrom 2013. godine, u budžet Republike Srbije
prilikom konačne isplate zarada za određeni
mesec u skladu sa Zakonom o utvrđivanju maksi-
malne zarade u javnom sektoru, čime je nenamen-
ski i nezakonito utrošio javna sredstva i tako
postupio suprotno odredbama čl. 2–7. Zakona o
utvrđivanju maksimalne zarade u javnom sekto-
ru, što povlači prekršajnu odgovornost prav-
nog lica i odgovornog lica u pravnom licu po
članu 11. ovog zakona.
U skladu sa članom 15. stav 3. tačke 3) i 4) Ured-
be o radu, ovlašćenjima i obeležjima Budžetske
inspekcije, a na osnovu činjeničnog stanja utvr-
đenog u postupku vršenja inspekcijske kontro-
le, kontrolisanom subjektu je, radi otklanjanja
utvrđene nezakonitosti i sprečavanja da se ista
ponovi, predložena mera da u roku od 30 dana
od dana prijema zapisnika izvrši obračun ra-
zlike sredstava između ukupnog iznosa zarada
zaposlenih isplaćenog za mesec septembar 2012.
godine i ukupnog mesečnog iznosa zarada koji se
isplaćuje, u skladu sa ovim zakonom, zaključno
sa decembrom 2013. godine, kao i da nakon toga
izvrši uplatu obračunate razlike u budžet Repu-
blike Srbije. PS