Autor: Ljiljana Simić

JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 109
POREZI
Uvod
1. Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o
porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”,
br. 113/2017) – članom 14. propisano je da će se
odredbe čl. 2. i 7. ovog zakona primenjivati od 1.
januara 2019. godine, osim odredbe člana 2. ovog
zakona, koja sadrži ovlašćenje za donošenje
podzakonskog akta, koja će se primenjivati od
dana stupanja na snagu ovog zakona.
2. Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o
porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br.
30/2018) – članom 6. propisano je da ovaj zakon
stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u
„Službenom glasniku RS”, a primenjivaće se od
1. jula 2018. godine, osim odredaba člana 4. ovog
zakona, koje će se primenjivati od 1. januara 2019.
godine.
Novi uslovi za primenu poreskog
oslobođenja sa pravom na odbitak
prethodnog poreza obveznika PDV-a za
promet dobara koje putnik otprema u
inostranstvo u ličnom prtljagu
Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o
porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”,
br. 113/2017) – članom 14. propisano je da će se
odredbe čl. 2. i 7. ovog zakona primenjivati od
1. januara 2019. godine, osim odredbe člana 2. ovog
zakona, koja sadrži ovlašćenje za donošenje
podzakonskog akta, koja će se primenjivati od
dana stupanja na snagu ovog zakona.
Članom 2. izmenjen je član 24. stav 1. tačka 4)
Zakona o PDV-u („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004…
i 108/16), odnosno propisani su novi uslovi za
primenu poreskog oslobođenja sa pravom na od-
bitak prethodnog poreza obveznika PDV-a za
promet dobara koje putnik otprema u inostran-
stvo u ličnom prtljagu.
U skladu sa ovom izmenom, PDV ne plaća se na
promet dobara koja putnik otprema u inostran-
stvo u ličnom prtljagu, u nekomercijalne svrhe,
ako:
(1) putnik u Republici Srbiji nema prebiva-
lište ni boravište;
(2) dobra se otpremaju pre isteka tri kalen-
darska meseca po isteku kalendarskog meseca u
kojem je izvršen promet dobara;
(3) ukupna vrednost isporučenih dobara veća
je od 100 EUR u dinarskoj protivvrednosti po
srednjem kursu Narodne banke Srbije, uključu-
jući PDV (pre ove izmene propisana vrednost
iznosila je 150 EUR);
(4) obveznik PDV-a poseduje dokaze da je put-
nik otpremio dobra u inostranstvo.
Ovo poresko oslobođenje obveznik PDV-a
ostvaruje u poreskom periodu u kojem poseduje
dokaze da je putnik otpremio dobra u inostran-
stvo.
Ako u poreskom periodu u kojem je izvršio
promet dobara iz stava 1. tačka 4) ovog člana
obveznik PDV-a ne poseduje dokaze da je putnik
otpremio dobra u inostranstvo, obveznik PDV-a
dužan je da PDV obračunat za taj promet plati u
skladu sa ovim zakonom.
U poreskom periodu u kojem obveznik PDV-a
dobije dokaze da je putnik otpremio dobra u ino-
stranstvo, obveznik PDV-a smanjuje obračunati
PDV iz stava 5. ovog člana.
Poresko oslobođenje za promet dobara iz
člana 24. stav 1. tačka 4) ne odnosi se na:
Ljiljana Simić
Izmene Zakona o PDV-u koje se
primenjuju od 1. januara 2019.
godine. (podsetnik)
U cilju pravilne primene Zakona o PDV-u podsećamo obveznike PDV-a na
izmene i dopune Zakona o PDV-u izvršene u 2017. i 2018. godini, koje se
primenjuju od 1. januara 2019. godine.
110 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
● promet dobara koja se smatraju akciznim
proizvodima u skladu sa zakonom kojim se
uređuju akcize i
● promet dobara za opremanje i
snabdevanje bilo kog prevoznog sredstva za
privatne potrebe.
Prebivalištem odnosno boravištem iz čla-
na 24. stav 1. tačka 4) podtačka (1) smatra se mesto
upisano u pasošu, ličnoj karti ili drugom doku-
mentu koji se, u skladu sa zakonom, smatra iden-
tifikacionom ispravom u Republici Srbiji.
PDV koji je plaćen kao deo naknade za promet
dobara iz člana 24. stav 1. tačka 4), vraća se put-
niku, odnosno drugom podnosiocu zahteva ako u
roku od šest meseci od dana izdavanja računa za
taj promet dostavi obvezniku PDV-a dokaze da je
putnik otpremio dobra u inostranstvo.
Isto tako, propisano je da ministar podza-
konskim aktom bliže uređuje način i postupak
ostvarivanja poreskih oslobođenja iz člana 24.
st. 1–3, zatim šta se smatra ličnim prtljagom
i dokazima da je putnik otpremio dobra u ino-
stranstvo iz stava 1. tačka 4) ovog člana, kao i
način i postupak vraćanja PDV-a sadržanog u nak-
nadi plaćenoj po osnovu nabavke dobara.
U tom smislu, Pravilnikom o izmenama i do-
punama Pravilnika o načinu i postupku ostvari-
vanja poreskih oslobođenja kod PDV sa pravom
na odbitak prethodnog poreza („Sl. glasnik RS”,
br. 48/2018) izvršene su izmene u članu 5, pa je
precizirano da obveznik može da ostvari oslo-
bođenje u poreskom periodu u kojem poseduje
dokaze da je putnik otpremio dobra u inostran-
stvo.
U poreskoj prijavi za poreski period u kojem
obveznik poseduje dokaze da je putnik otpremio
dobra u inostranstvo, obveznik – prodavac uma-
njuje iznos osnovice i iznos obračunatog PDV-a
za promet dobara i usluga za koji je poreski du-
žnik u skladu sa Zakonom, za iznos osnovice i
iznos obračunatog PDV-a za promet dobara koji
je izvršio putniku.
Iznos naknade za isporuku dobara stranom
državljaninu iz stava 2. ovog člana obveznik –
prodavac iskazuje kao poresko oslobođenje sa
pravom na odbitak prethodnog poreza.
Zbog izmena člana 24. stav 1. tačka 4) Zakona o
PDV-u propisano je da se od 1. januara 2019. godi-
ne briše član 56. Zakona o PDV-u („Sl. glasnik
RS”, br. 84/2004… i 108/16), koji je propisivao
institut refakcija PDV-a stranom državljani-
nu, što znači da od 2019. ne postoji refakcija
PDV-a stranom državljaninu.
Izmene i dopune Pravilnika o postupku
ostvarivanja prava na povraćaj PDV-a i o nači-
nu i postupku refakcije i refundacije PDV-a
(„Sl. glasnik RS”, br. 107/2014… 44/2018 – dr. za-
kon) očekuju se do kraja 2018. g. u cilju usklađiva-
nja sa ovom izmenom.
Refakcija PDV-a stranom obvezniku,
koja je izmenom usaglašena sa
propisima EU
Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o
porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br.
30/2018) – članom 6. propisano je da ovaj zakon
stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja
u „Službenom glasniku RS”, a primenjivaće se
od 1. jula 2018. godine, osim odredaba člana 4.
ovog zakona, koje će se primenjivati od 1. janua-
ra 2019. godine.
U pitanju su odredbe vezane za refakciju PDV-
-a stranom obvezniku, koje su izmenom usagla-
šene sa propisima EU. Ustanovljeno je pravo na
refakciju PDV-a stranim obveznicima koji vrše
oporeziv promet dobara i usluga u Republici
Srbiji, za koji obavezu obračunavanja PDV-a ima
obveznik PDV-a – primalac dobara i usluga.
Shodno tome, članom 4. ovog zakona izmenjena je
tačka 4) u članu 53. stav 1, odnosno propisano je
da je jedan od uslova za refakciju, kao i do sada,
da strani obveznik ne vrši promet dobara i
usluga u Republici, osim prometa:
(1) usluga prevoza dobara koje su, u skladu sa
članom 24. stav 1. t. 1), 5) i 8) ovog zakona, oslo-
bođene poreza;
(2) usluga prevoza putnika koji, u skladu sa
članom 49. stav 7. ovog zakona, podleže pojedi-
načnom oporezivanju prevoza;
(3) dobara i usluga za koji obavezu obračuna-
vanja PDV-a ima obveznik PDV-a – primalac do-
bara ili usluga.
Pošto strani obveznici odbitak PDV-a mogu
da ostvare samo ako su se evidentirali kao ob-
veznici PDV-a u Republici Srbiji, što dovodi
do povećanja troškova kako za strane obveznike
tako i za Poresku upravu, ovim rešenjem omogu-
ćena je refakcija PDV-a i za navedene promete,
čime je izvršeno usklađivanje Zakona sa članom
170. tačka b) Direktive Saveta 2006/112/EZ. PS

JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 99
POREZI
Uvod
Pod rashodom se podrazumeva:
● kalo,
● rastur,
● kvar i
● lom.
Kalo je smanjenje težine pojedinih dobara
koje nastaje zbog samih osobina tih dobara, kao
posledica sušenja (npr. voća, povrća i sl.), ispa-
ravanja (derivati nafte, gasovi i sl.) ili drugih
procesa koji dovode do kaliranja na dobrima.
Rastur je rasipanje određenih proizvoda, naj-
češće u postupku razmeravanja ili prepakivanja
uglavnom zrnastih proizvoda (žitarice, piri-
nač i sl.), kao i kada su u pitanju tečni ili sitni
proizvodi (ulje, mleko, šećer, so i sl.), a javlja
se u proizvodnji, manipulaciji, trgovini.
Kvar nastaje kao posledica prirodnih uti-
caja na određene proizvode, pri čemu se menjaju
njihove osnovne hemijske ili fizičke, tehničke
i tehnološke osobine. Pod kvarom se najčešće
smatra buđanje, truljenje, užeglost, ucrvljavanje
i sl., mada može da se dogodi i na drugim dobri-
ma neprehrambenog karaktera.
Lom je lomljenje dobara koja su u proizvod-
nji, manipulaciji i prometu, a to su uglavnom do-
bra koja su zbog svojih svojstava podložna lomu
(staklo, porculan, keramika, ali može biti i
nameštaj i bela tehnika i sl.).
Poreski tretman rashoda dobara zavisi i od:
● visine rashoda – jer se dozvoljenim rasho-
dom smatra rashod utvrđen do visine propisane
Normativom ili aktom poreskog obveznika (za
ona dobra koja nisu obuhvaćena tim normativom,
što se odnosi samo na sve oblike proizvodnje,
osim onih koje tretira Normativ);
● prirode rashoda – jer se tzv. dozvoljenim ras-
hodom smatra rashod koji se priznaje po propi-
sanim normativima za akcize i za PDV.
OBRAČUN AKCIZE NA RASHOD I MANJAK
AKCIZNIH PROIZVODA
Rashod i manjak akciznih proizvoda u akci-
znom skladištu podleže akcizi u skladu sa:
● Zakonom o akcizama („Sl. glasnik RS”, br.
22/2001, 73/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon,
43/2003, 72/2003, 43/2004, 55/2004, 135/2004,
46/2005, 101/2005 – dr. zakon, 61/2007, 5/2009,
31/2009, 101/2010, 43/2011, 101/2011, 93/2012,
119/2012, 47/2013, 68/2014 – dr. zakon, 142/2014,
55/2015, 103/2015, 108/2016 i 30/2018 – u daljem
tekstu: Zakon);
● Uredbom o količini rashoda (kalo, rastur,
kvar i lom) na koji se ne plaća akciza („Sl. gla-
snik RS”, br. 137/2004, 109/2009, 96/2012, 88/2017
i 119/2017 – u daljem tekstu: Uredba);
● Pravilnikom o načinu obračunavanja i pla-
ćanja akcize, vrsti, sadržini i načinu vođenja
evidencija, dostavljanja podataka i podnošenja
Ljiljana Simić
Obaveze po osnovu akciza i PDV-a
na rashod i manjak dobara utvrđen
godišnjim popisom
Propisima iz oblasti računovodstva neposredno se uređuje obaveza popisa
imovine i obaveza, ali se prilikom vršenja popisa, a naročito prilikom
knjiženja rezultata popisa moraju imati u vidu odredbe poreskih propisa
kojima je regulisan obračun akciza i PDV-a po osnovu razlika utvrđenih
popisom. Prema tome, godišnji popis podrazumeva i obavezu obveznika
akcize i PDV-a da na popisom utvrđeni a nedozvoljen rashod i manjak dobara
obračunaju akcizu na akcizne proizvode i PDV kako na akcizne proizvode
tako i na ostala dobra koja podležu oporezivanju.
100 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
poreske prijave („Sl. glasnik RS”, br. 3/2005,
54/2005, 36/2007, 63/2007, 53/2009, 63/2012,
95/2012, 56/2013, 67/2015, 101/2016 i 86/2017 – u da-
ljem tekstu: Pravilnik).
Prema odredbama člana 21. Zakona, obveznik
akcize je dužan da obračuna akcizu u momentu
stavljanja akciznih proizvoda u promet, a sta-
vljanjem u promet ovih proizvoda smatra se i:
● manjak proizvoda u akciznom skladištu,
osim manjka koji može da se pravda višom si-
lom;
● rashod (kalo, rastur, kvar i lom) u akciznom
skladištu iznad količine utvrđene propisom
koji donosi Vlada (a to je Uredba).
Akciza se obračunava na:
● derivate nafte;
● biogoriva i biotečnosti;
● duvanske prerađevine, uključujući i
duvanske prerađevine koje se pri upotrebi
greju, ali ne sagorevaju;
● alkoholna pića;
● kafu;
● tečnosti za punjenje elektronskih
cigareta i električnu energiju za krajnju
potrošnju.
Akciza se ne obračunava i ne plaća na:
● rashod akciznih proizvoda u količini utvr-
đenoj Normativom, koji je sastavni deo Uredbe;
● rashod i manjak akciznih proizvoda koji je
obveznik akcize utvrdio popisom u maloprodaj-
nim ili velikoprodajnim objektima, odnosno u
magacinu ili skladištu koji se nalaze van proi-
zvodnog pogona (ovo iz razloga što se akciza ob-
računava već prilikom isporuke iz proizvodnog
pogona), što znači da na nedozvoljeni rashod i
manjak utvrđen u akciznom skladištu (obvezni-
ci akcize koji imaju akciznu dozvolu, zbog čega
imaju odloženo plaćanje akcize) postoji obave-
za obračunavanja akcize;
● manjak akciznih proizvoda koji je izazvan
višom silom (za šta je potrebno da obveznik
akcize ima dokaz, npr. za elementarnu nepogo-
du – potvrdu nadležnog organa o toj nepogodi
i sl.), pri čemu pod višom silom treba podra-
zumevati elementarnu i drugu nepogodu koja je
definisana članom 5. Zakonom o obnovi nakon
elementarne i druge nepogode („Sl. glasnik RS”,
br. 112/2015), odnosno to je događaj uzrokovan dej-
stvom prirodnih sila ili ljudskom aktivnošću,
koji prekida normalno odvijanje života u meri
koja prevazilazi redovnu sposobnost pojedinca
i lokalne zajednice da se oporave bez pomoći
države i prouzrokuje materijalnu štetu koja je
veća od 10% budžeta jedinice lokalne samouprave
i koji je kao takav proglasila Vlada.
Iz navedenog proističe da pod višom silom
i dalje treba smatrati sve događaje koji se do-
gode kao elementarna ili druga nepogoda, s tim
što je potrebno da istu proglasi Vlada.
Manjak koji je nastao usled krađe u
transportu akciznih proizvoda, kao i
manjak koji je nastao usled saobraćajnog
udesa ili loših vremenskih uslova, ne
može da se smatra da je nastao usled više
sile, pa se, samim tim, na taj manjak plaća
akciza (Mišljenje Ministarstva finansija
RS, br. 43-00-279/2005-04 od 27. 2. 2006.
godine).
Normativom za utvrđivanje rashoda na koji
se ne plaća akciza (sastavni deo Uredbe) propi-
sani su procenti za obračun dozvoljenog rashoda
koji nije predmet oporezivanja akcizom po sva-
kom akciznom proizvodu.
Ovde treba podsetiti na to da je Uredbom o
izmenama i dopunama Uredbe o količini rasho-
da (kalo, rastur, kvar i lom) na koji se ne plaća
akciza („Sl. glasnik RS”, br. 119/2017), koja je u
primeni od 1. 1. 2018. godine, utvrđen dozvolje-
ni rashod kod proizvođača kafe, odnosno utvr-
đivanjem rashoda iz st. 1. i 2. člana 2. Uredbe, u
smislu stava 1. ovog člana i člana 21. stav 2. tačka
4) Zakona, smatra se i utvrđivanje rashoda koji
je nastao kod proizvođača kafe u postupku proi-
zvodnje kafe, pod kojom se, u smislu ove uredbe,
smatra prženje nepržene kafe, odnosno pakova-
nje mlevene pržene kafe.
Ovom izmenom Uredbe utvrđeni su i novi
procenti rashoda koji nije predmet obračuna
akcize, a to su:
Red. br. Naziv proizvoda Stopa (%)
1) olovni benzin 0,425
2) bezolovni benzin 0,425
3) gasna ulja 0,325
4) kerozin 0,325
5) tečni naftni gas 0,535
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 101
POREZI
Red. br. Naziv proizvoda Stopa (%)
6)
ostali derivati nafte koji se
dobijaju od frakcija nafte koje
imaju raspon destilacije do
380°C
0,325
7) cigarete i ostale prerađevine
od duvana 0
8) alkoholna pića 1,00
9) kafa (u prženju) 19,35
10) mlevena kafa (u pakovanju) 0,80
Na bilo koji rashod cigareta i ostale
prerađevine od duvana plaća se akciza
jer Normativom nije utvrđen dozvoljeni
procenat.
Inače, normativ rashoda izražen je u pro-
centu od količine akciznog proizvoda koju je u
određenom obračunskom periodu proizvođač
smestio u akcizno skladište. Rashod se utvrđuje
za svako akcizno skladište.
Kada je u pitanju kafa, normativ rashoda izra-
žava se kao procenat rashoda od količine kafe
koji je nastao prilikom prženja kafe, odnosno
prilikom pakovanja mlevene kafe u određenom
obračunskom periodu. U Normativ rashoda za
kafu u procesu prženja može da se prizna i ras-
hod na ljuspice i opne od kafe iz tarifne oznake
nomenklature CT 0901 90 10 00 iz člana 14. stav
1. tačka 3) Zakona, pod uslovom da se iste nakon
procesa prženja kafe, kao komunalni otpad, uni-
štavaju u skladu sa propisima kojima se uređuje
upravljanje otpadom, o čemu proizvođač kafe
mora posedovati odgovarajuću dokumentaciju,
i to do visine utvrđene u Normativu rashoda,
tako da ukupni rashod na kafu u prženju ne može
preći utvrđen rashod u Normativu rashoda, od-
nosno 19,35%.
Prema tome, u slučaju kada se popisom akci-
znog skladišta utvrdi da postoji rashod koji se
kreće u dozvoljenim količinama iz Normativa,
obveznik akcize nema obavezu da obračuna ak-
cizu, ali ukoliko je taj procenat preko dozvo-
ljenog, dužan je da obračuna i plati akcizu na
količinu iznad dozvoljenog rashoda. Pošto se
rashod utvrđuje popisom, komisija koja vrši po-
pis sastavlja o istom zapisnik i popisnu listu.
Akciza se obračunava na dan kada je na odgova-
rajućim dokumentima utvrđen manjak ili rashod
akciznih proizvoda, odnosno takav dokument
može se smatrati momentom stavljanja akciznih
proizvoda u promet, shodno članu 21. stav 1. Za-
kona. U tom smislu, obveznik koji donese odluku
o utvrđivanju rashoda i manjka (dokument) do
kraja 2018. godine, obračunava akcizu na rashod
i manjak utvrđen po godišnjem popisu za 2018. go-
dine, po stopi koja važi na taj dan i iskazuje u po-
reskoj prijavi za decembar mesec 2018. godine.
RASHOD I MANJAK DOBARA PO
GODIŠNJEM POPISU NA KOJI SE (NE)
OBRAČUNAVA PDV
Rashod i manjak akciznih proizvoda u akci-
znom skladištu podleže akcizi u skladu sa:
● Zakonom o porezu na dodatu vrednost („Sl.
glasnik RS”, br. 84/2004, 86/2004, 61/2005,
61/2007, 93/2012, 108/2013, 68/2014 – dr. zakon,
142/2014, 83/2015, 108/2016, 113/2017 i 30/2018 – u
daljem tekstu: Zakon o PDV-u);
● Uredbom o količini rashoda (kalo, rastur,
kvar i lom) na koji se ne plaća porez na dodatu
vrednost („Sl. glasnik RS”, broj 124/2004 – u da-
ljem tekstu: Uredba);
● Pravilnikom o utvrđivanju šta se smatra uz-
imanjem i upotrebom dobara, drugim prometom
dobara i pružanjem usluga, bez naknade, o utvr-
đivanju uobičajenih količina poslovnih uzora-
ka, reklamnim materijalom i drugim poklonima
manje vrednosti („Sl. glasnik RS”, br. 118/2012 – u
daljem tekstu: Pravilnik).
Članom 4. stav 4. t. 2) i 3) Zakona o PDV-u pro-
pisano je da se sa prometom dobara uz naknadu
izjednačava i:
● svaki drugi promet dobara bez naknade (gde
spada i manjak koji nije izazvan višom silom);
● iskazani rashod (kalo, rastur, kvar i lom) iz-
nad količine utvrđene aktom koji donosi Vlada
Republike Srbije.
Stavom 5. člana 4. Zakona o PDV-u definisa-
no je da se uzimanje dobara, odnosno svaki dru-
gi promet dobara iz stava 4. ovog člana smatra
prometom dobara uz naknadu, pod uslovom da
PDV, obračunat u prethodnoj fazi prometa na ta
dobra ili njihove sastavne delove, može da se
odbije u potpunosti ili srazmerno, nezavisno
od toga da li je ostvareno pravo na odbitak pret-
hodnog poreza.
102 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Rashod dobara i obračun PDV-a
Na rashod dobara (ne)obračunava se PDV u
skladu sa Zakonom o PDV-u i Uredbom. Obveznik
utvrđuje rashod neposredno pošto je određeni
rashod nastao ili redovnim ili vanrednim po-
pisom robe u skladištu, stovarištu, magacinu,
prodavnici ili drugom sličnom objektu (član 3.
Uredbe). Godišnji popis spada u redovan popis
kada rashod utvrđuje ovlašćeno lice ili Popi-
sna komisija obveznika, o čemu se obavezno sa-
stavlja zapisnik i popisna lista.
Poreski tretman rashoda dobara, sa aspekta
primene Zakona o PDV-u, pored visine utvrđene
normativom za dozvoljeni rashod, zavisi i od:
● prirode rashoda – pošto se pod tzv. dozvolje-
nim rashodom (koji se priznaje u celini shodno
članu 5. Uredbe) smatra rashod koji nastane zbog
isteka roka trajanja ili usled dejstva više sile,
o čemu će biti kasnije više reči;
● da li je u pitanju rashodovanje osnovnih sred-
stava – kada se ne obračunava i ne plaća PDV, pod
uslovom da se ista ne prodaju, ne poklanjaju, tj. ne
uništavaju, osim kada se radi o uništenju u skla-
du sa propisima koji regulišu uništavanje opa-
snog otpada, a za to obveznik ne prima naknadu;
● da li je postojalo pravo na odbitak PDV-a za
rashodovana dobra – jer se na rashod dobara,
uključujući i rashod osnovnih sredstava, kod
obveznika koji pri njihovoj nabavci nisu imali
pravo na odbitak PDV-a, prilikom uništenja ili
prodaje ne obračunava i ne plaća PDV, u skladu
sa članom 25. stav 2. tačka 3a) Zakona.
Utvrđivanje rashoda koji (ne)podleže
oporezivanju
Normativom iz Uredbe propisan je procenat
za utvrđivanje rashoda dobara koji nije pred-
met oporezivanja PDV-om. Za dobra koja nisu
obuhvaćena Normativom, količina „dozvolje-
nog” rashoda utvrđuje se normativom obvezni-
ka ako nadležni poreski organ ne utvrdi drugu
količinu (npr. u postupku kontrole). To znači da
obveznik mora da ima akt o dozvoljenom rasho-
du (proizvodnja svih dobara, izuzev proizvodnje
derivata nafte, cigareta, luksuznih proizvoda,
alkoholnih i bezalkoholnih pića koje obuhvata
Normativ iz Uredbe). Kada je u pitanju trgovačka
roba, normativ obuhvata sve vrste roba koje se
prometuju na malo ili na veliko.
Prema tome, za konkretan poreski period
(mesečni ili tromesečni) dozvoljeni rashod
obveznik PDV-a utvrđuje primenom procenta
predviđenog Normativom rashoda, odnosno nor-
mativom obveznika, na količinu robe (dobara)
koja je u tom poreskom periodu nabavljena, pre-
rađena, proizvedena ili prodata, nezavisno od
toga da li je rashod dobara utvrdio neposredno
pošto je rashod nastao, odnosno redovnim ili
vanrednim popisom robe u skladištu, stovari-
štu, magacinu, prodavnici ili drugom sličnom
objektu, bez obzira na to da li je vršio jedan ili
više popisa u toku poreskog perioda.
Važno: Obveznici PDV-a koji tokom
godine u okviru poreskog perioda NISU
utvrđivali rashod na navedeni način,
obavezni su da na ukupan rashod po
godišnjem popisu obračunaju i plate PDV,
osim za rashod dobara za poslednji poreski
period za koji imaju mogućnost da primene
procenat iz Normativa rashoda, odnosno
normativa obveznika, na količinu robe
(dobara) koja je u tom poreskom periodu
nabavljena, prerađena, proizvedena ili
prodata.
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 103
POREZI
Rashod dobara koji ne podleže PDV-u,
tzv. dozvoljeni rashod
PDV ne obračunava se na rashod koji je u koli-
činama propisanim Normativom, a to su:
Red.
br. Naziv Stopa
%
1 2 3
PROIZVODNJA
Proizvodnja etil-alkohola
1. etil-alkohol 0,30
Proizvodnja alkoholnih pića
1. etil-alkohol 0,30
2. viski i drugi destilati 0,50
3. vino u rinfuzi 3,00
4. rakija u rinfuzi 3,00
5. ambalaža (staklene boce) 1,00
6. ostala ambalaža 0,50
7. gotovi proizvodi 1,00
Proizvodnja osvežavajućih
bezalkoholnih pića
1. sirovine i reprodukcioni materijal 0,50
2. ambalaža 0,30
3. gotovi proizvodi 0,30
Proizvodnja i promet derivata nafte
1. specijalni benzini 0,15
2. motorni, avionski i ostali benzini 0,425
3. dizel-goriva 0,325
4. lož-ulje 0,325
5. ostali derivati, osim motornih i
mineralnih ulja 0,06
6.
motorna ulja i druga ulja za
podmazivanje, ostala mineralna i
druga ulja 0
Proizvodnja cigareta
1. cigarete i ostale prerađevine od
duvana 0
Proizvodnja luksuznih proizvoda
1.
luksuzni proizvodi svih vrsta i
oblika, izrađeni sa više od 2% zlata
i drugih plemenitih metala, kao i
proizvodi izrađeni sa više od 50%
srebra 0
2.
prirodno drago kamenje i prirodni
biseri i proizvodi svih vrsta i
oblika izrađeni od prirodnog dragog
kamenja i prirodnih bisera 0
3.
kože reptilija i svi proizvodi
izrađeni od te kože, kao i prirodno
krzno i proizvodi od tog krzna, ako su
koža i krzno zastupljeni sa najmanje
50% 0
TRGOVINA NA MALO
1. Voće
– južno voće (pomorandže, limun,
banane, mandarine, ananas i sl.) 3,00
– orah, badem, lešnik, kesten, rogač 1,70
– jagodasto voće, sveže smokve 4,00
Red.
br. Naziv Stopa
%
1 2 3
– jabuke, kruške, šljive, dunje,
lubenice 3,00
– koštičavo voće: kajsije, breskve,
trešnje i višnje 4,00
– sušeno voće – šljive 1,00
– sušeno voće – smokve i ostalo 1,00
– egzotično voće 3,00
– ostalo voće 1,80
2. Povrće
– kupus kiseli u rinfuzi 4,00
– kupus, kelj, blitva, zelena salata
sveža 4,00
– boranija, grašak, paprika, paradajz i
tikvice 3,20
– krompir i šargarepa rana, celer i
peršun 3,50
– zamrznuto voće i povrće – pakovano 0,50
– krompir, šargarepa, luk 1,50
– pasulj 0,80
– pečurke, šampinjoni – sveži 4,00
– ostalo povrće 0,80
3. Cveće
– cveće sveže (rezano) 4,00
– cveće ostalo 2,50
4. Žitarice
– pšenica, ječam, zob, kukuruz i druge
žitarice 0,20
5. Ostali prehrambeni proizvodi
– brašno (kukuruzno i pšenično) i
pirinač u rinfuzi 1,00
– brašno (kukuruzno i pšenično) i
pirinač upakovano 0,50
– mak i pšenične mekinje 0,80
– pecivo svih vrsta 0,50
– kolači industrijski 1,00
– proizvodi od brašna (dvopek,
mrvice, keks) 0,50
– sladoled, krem 1,00
– jaja sveža 1,00
– med 0,20
– sirće alkoholno, vinsko i voćno 1,00
– šećer (kristal, u prahu, u kocki) 1,00
– so za jelo (morska, kamena i
vakuumirana) 1,00
– povrće konzervirano (svih vrsta
pakovanja) 1,00
– jela gotova i polugotova 0,30
– bombone i drugi proizvodi od
šećera 0,30
– čokolada i proizvodi od čokolade i
kakaoa 1,00
– kafa svih vrsta – u pakovanju 0,80
– začini u originalu i čajevi 0,80
– mast jestiva 0,80
– ulje jestivo flaširano 1,00
– ostalo 0,50
6. Pića – alkoholna i bezalkoholna
104 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Red.
br. Naziv Stopa
%
1 2 3
– u flašama i drugom pakovanju 0,70
7. Meso, suhomesnati proizvodi i riba
– meso sveže 1,80
– riba sveža 2,30
– riba smrznuta 1,00
– riba sušena 0,50
– slanina sveža, loj, svinjsko salo, mast
(topljena) 0,80
– suhomesnati proizvodi i
vakuumirano meso 1,00
– ostalo 0,80
8. Stočna hrana 2,00
9. Hemijski proizvodi
– firnajz, boje i lakovi, git 1,00
– deterdženti za pranje rublja 1,30
– sredstva za čišćenje 1,00
– kozmetički i higijenski proizvodi 1,00
– ostali hemijski proizvodi 1,00
10. Građevinski materijal
– cement, gips 1,80
– mermerne ploče 1,00
– salonit ploče i cevi 2,00
– pesak, šljunak 3,00
– izolacione mase 1,00
– izolacioni materijal (staklena i
kamena vuna) 2,00
– ter-papir krovni 1,50
– crep, opeka, mont blokovi i gredice 2,00
– betonski proizvodi (cevi, ploče,
kocke) 1,00
– rezana građa i ploče od drva 1,50
– ostali građevinski materijal, osim
građevinske stolarije 1,50
– građevinska stolarija 0
11. Ogrev
– ugalj drveni u rinfuzi 3,00
– ugalj u vrećama 0,50
– ugalj lignit u rinfuzi 2,00
– ostali ugalj 1,00
– ogrevno drvo 1,00
12. Ostalo
– staklo ravno i šuplje, osim optičkog 1,50
– keramika i porcelan 1,00
– užarija 0,20
– posuđe od metala (emajlirano i
neemajlirano) 0,50
– posuđe od stakla, porcelana i
keramike 1,50
– sanitarni uređaji od keramike 1,00
– dečje igračke razne 0,50
– gramofonske ploče, kasete i nosači
zvuka 1,00
– video-kasete, fotografski filmovi 1,00
– tkanine metražne 1,50
– čarape ženske 1,00
– ostala tekstilna roba 1,50
Red.
br. Naziv Stopa
%
1 2 3
– sijalice 2,00
– baterijski ulošci 2,00
– kancelarijski materijal 1,00
– cigarete i ostale prerađevine od
duvana 0
– motorna ulja i druga ulja za
podmazivanje, ostala mineralna i
druga ulja 0
– luksuzni proizvodi svih vrsta i
oblika, izrađeni sa više od 2% zlata
i drugih plemenitih metala, kao i
proizvodi izrađeni sa više od 50%
srebra 0
– prirodno drago kamenje i prirodni
biseri i proizvodi svih vrsta i
oblika izrađeni od prirodnog dragog
kamenja i prirodnih bisera 0
– kože reptilija i svi proizvodi
izrađeni od te kože, kao i prirodno
krzno i
proizvodi od tog krzna, ako su koža i
krzno zastupljeni sa najmanje 50% 0
– ostalo nespomenuto 0,50
TRGOVINA NA VELIKO
– svi proizvodi navedeni za trgovinu
na malo
50% od
procenta
za
trgovinu
na malo
Dozvoljene procente rashoda obveznici PDV-
-a primenjuju na nabavljene, proizvedene, prera-
đene ili prodate količine dobara u određenom
poreskom periodu, a to su:
● ukupno nabavljene količine u poreskom peri-
odu, odnosno poslednjem poreskom periodu;
● ukupno prerađene količine u poreskom perio-
du, odnosno poslednjem poreskom periodu;
● ukupno proizvedene količine u poreskom pe-
riodu, odnosno poslednjem poreskom periodu;
● ukupno prodate količine u poreskom periodu,
odnosno poslednjem poreskom periodu.
Izbor kriterijuma za obveznika PDV-a
koji poseduje više objekata u kojima
utvrđuje rashod (skladišta, stovarišta,
magacine, prodavnice i sl.) nije ograničen
na jedan, već on ima pravo da posebno za
svaki objekat predvidi na koju će količinu
dobara (robe) u tom objektu (nabavljenu,
prerađenu, proizvedenu ili prodatu)
primeniti procenat iz Normativa (iz
Uredbe ili svog normativa).
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 105
POREZI
O izboru kriterijuma za obveznika PDV-a koji
poseduje više objekata u kojima utvrđuje rashod
Ministarstvo finansija dalo je i Mišljenje pod
brojem 413-00-337/2010-04 od 29. 3. 2010. g., iz kog
je izdvojen sledeći deo:
„Kada obveznik PDV-a poseduje više objeka-
ta u kojima utvrđuje rashod (skladišta, stovari-
šta, magacine, prodavnice i sl.), u tom slučaju
obveznik PDV-a ima pravo da posebno za svaki
objekat predvidi na koju će količinu robe u tom
objektu (nabavljene, prerađene, proizvedene ili
prodate) primeniti procenat predviđen Norma-
tivom rashoda, odnosno normativom obveznika.
Naime, obveznik PDV-a ima pravo da, primera
radi, za jedno skladište (npr. distributivno)
utvrdi rashod primenom procenta predviđe-
nog Normativom rashoda, odnosno normativom
obveznika, na količinu robe (dobara) koja je u
konkretnom poreskom periodu nabavljena, a da
za drugo (npr. skladište veleprodaje odnosno
maloprodaje) utvrdi rashod primenom procenta
predviđenog Normativom rashoda, odnosno nor-
mativom obveznika, na količinu robe (dobara)
koja je u konkretnom poreskom periodu prodata.
S tim u vezi važno je napomenuti da se oprede-
ljivanje obveznika PDV-a po pitanju količine
robe (nabavljene, prodate i sl.) na koju će prime-
niti procenat predviđen Normativom rashoda,
odnosno normativom obveznika, odnosi na sve
vrste robe (dobara) u konkretnom objektu.
Ako se utvrđivanje rashoda dobara u distri-
butivnom skladištu vrši primenom procenta
predviđenog Normativom rashoda, odnosno nor-
mativom obveznika, na količinu robe (dobara)
koja je u konkretnom poreskom periodu naba-
vljena, u količinu robe koja je u tom poreskom
periodu nabavljena uračunava se i količina koja
je dopremljena iz drugog distributivnog skladi-
šta istog obveznika PDV-a, uz izdavanje inter-
nog dokumenta (npr. prenosnice).”
Na dobra u jednom objektu ne mogu da se
primenjuju različiti kriterijumi.
PDV se ne obračunava ni na sledeće rashode:
● Rashod nastao zbog proteka roka trajanja
dobra – taj rok mora da bude na proizvodu uti-
snut, odštampan ili na drugi način određen od
strane proizvođača, pod uslovom da je prilikom
utvrđivanja rashoda bio prisutan predstavnik
Poreske uprave (obveznik obaveštava PU koja
je dužna da se odazove u roku od pet dana od
dana podnošenja zahteva). Ako ne prisustvuje,
a pozvan je, priznaje se ukupno utvrđen rashod
tih dobara. Za priznavanje dozvoljenog rashoda na
dobrima kojima je popisom utvrđen istek roka traja-
nja, poreski period popisa ne mora da se poklapa sa
poreskim periodom u kojem je protekao rok trajanja
(videti Mišljenje MF, br. 413-00-678/2011-04 od
1. 9. 2011. godine).
● Rashod koji nastane dejstvom više sile – u ko-
ličini utvrđenoj aktom organizacije nadležne
za osiguranje, odnosno aktom nadležnog držav-
nog organa za procenu štete (pod dejstvom više
sile treba smatrati događaje koji se, u skladu sa
članom 5. Zakona o obnovi nakon elementarne i
druge nepogode, smatraju elementarnim i dru-
gim nepogodama, npr. zemljotres, poplava, oluja,
suša, rat – događaj koji je kao takav proglasila
Vlada).
● Rashod koji je obveznik utvrdio svojim aktom
za proizvode – proizvodnju za koju Normativom
iz Uredbe nije propisan dozvoljeni rashod, pri
čemu obveznik nema obavezu da svoj akt dostavlja
Poreskom organu. Međutim, u postupku kontro-
le poreski organ može da ospori te količine
ukoliko smatra da su iste neprimerene real-
nom rashodu te proizvodnje. I ovaj rashod se
izražava u procentu od količine dobara koja
su u određenom poreskom periodu nabavlje-
na, prerađena, proizvedena ili prodata. Radi
pravilnog utvrđivanja ovog rashoda, obveznik
PDV-a – proizvođač u svojoj evidenciji, između
ostalog, treba da obezbedi i podatke o datumu
proizvodnje dobara (datum od kog ta dobra mogu
da se koriste ili kada se stavljaju u magacin go-
tovih proizvoda), roku trajanja, proizvedenoj
količini i sl.
● Rashod dobara za koja pri nabavci obveznik
nije imao pravo na odbitak PDV-a (u skladu sa
članom 25. stav 2. tačka 3a) i članom 29. Zakona).
Ovlašćeno lice ili Popisna komisija obve-
znika utvrđuje rashod dobara za koji ne posto-
ji obaveza obračunavanja i plaćanja PDV-a za
određeni poreski period, primenom procenta
predviđenog Normativom rashoda, odnosno
normativom obveznika, na količinu dobara
koja je u tom poreskom periodu nabavljena, pre-
rađena, proizvedena ili prodata, nezavisno od
toga da li je rashod dobara utvrđen neposredno
pošto je rashod nastao, odnosno redovnim ili
106 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
vanrednim popisom robe u skladištu, stovari-
štu, magacinu, prodavnici ili drugom sličnom
objektu, a o izvršenom popisu obavezno se sasta-
vljaju zapisnik i popisna lista.
Rashod dobara koji podleže PDV-u –
nedozvoljeni rashod
Utvrđeni i iskazani rashod koji je iznad
količine utvrđene Normativom iz Uredbe,
tj. normativom obveznika, kao i rashod
koji ne može da se tretira kao rashod
nastao dejstvom više sile ili rashodom
zbog proteka roka trajanja dobara, predmet
je oporezivanja PDV-om, što znači da
obveznik mora da utvrdi poresku obavezu
i da je prikaže u POPDV, odnosno PPPDV u
poreskom periodu kada je utvrđen rashod.
Poreska osnovica za nedozvoljeni rashod
utvrđuje se u skladu sa članom 18. Zakona o PDV-
-u, tj. to je nabavna cena tih ili sličnih dobara
u koju nije uračunat PDV, odnosno cena koštanja
u momentu utvrđivanja rashoda, kada su u pitanju
dobra sopstvene proizvodnje.
Nabavnom cenom, kao osnovicom za obračun
PDV-a, smatra se cena po kojoj takva ili slična
rashodovana dobra mogu da se nabave u momentu
utvrđivanja rashoda, odnosno otuđenja, unište-
nja, koja ne sadrži PDV, a utvrđuje se za rashod
robe (dobra) kupljene radi dalje prodaje.
Cenu koštanja čine stvarni troškovi nasta-
li do momenta rashoda – troškovi u visini tro-
škova proizvodnje.
U poresku osnovicu za nedozvoljeni rashod
akciznih proizvoda kod proizvođača akciznih
proizvoda, u skladu sa članom 17. stav 2. tačka 1)
Zakona, osim PDV-a, ulazi i akciza (videti Mi-
šljenje MF RS, br. 413-00-3460/2010-04 od 12. 4.
2011. godine).
Stopa PDV-a koja se primenjuje na nedozvo-
ljeni rashod zavisi od vrste dobra, odnosno od
toga po kojoj se stopi to dobro oporezuje u redov-
nom prometu.
Kada je u pitanju rashod rezervnih delova
koji više nisu upotrebljivi (uništavanje zasta-
relih rezervnih delova zbog npr. promene u pro-
izvodnji i sl.), treba skrenuti pažnju na to da se
obračunava i plaća PDV ukoliko se radi o nedo-
zvoljenom rashodu. Pri tome se u ovakvim sluča-
jevima treba vezivati za nabavke tih rezervnih
delova (nabavka u određenom poreskom perio-
du) počev od 1. 1. 2005. godine.
Napomena: Uništavanje dobara koja se više
ne mogu prodavati jer im je rok prodaje istekao,
a taj rok nema veze sa istekom roka trajanja do-
bara, već je u vezi sa nekim događajem, posebnom
akcijom i sl., predstavlja nedozvoljeni rashod
koji podleže PDV-u, kako je i navedeno u mišlje-
nju MF, br. 011-00-01004/2016-04 od 13. 2. 2017. go-
dine:
„Na uništavanje sličica i limenih kutija sa
kartama za igru Lige šampiona 2015–2016, zato
što je ugovorom sa izdavačem predviđeno da se
posle određenog vremena ne mogu prodavati, tj.
istekom određenog vremena predmetna dobra
prestaju da budu aktuelna, PDV obračunava se i
plaća. U ovom slučaju obveznik PDV-a – distribu-
ter dužan je da obračuna PDV na poresku osnovi-
cu koju čini nabavna cena tih ili sličnih dobara
u momentu uništavanja, u koju nije uračunat PDV.
Naime, mišljenja smo da u ovom slučaju nije reč
o rashodu u smislu člana 2. Uredbe o količini
rashoda (kalo, rastur, kvar i lom) na koji se ne
plaća porez na dodatu vrednost („Sl. glasnik
RS”, broj 124/2004), kojim se smatraju gubici koji
nastaju pri manipulaciji dobrima, kao posledi-
ca prirodnih uticaja, tehnološkog procesa ili
kao posledica preduzimanja neophodnih radnji
u postupku proizvodnje i prometa dobara.”
Nedozvoljeni rashod dobara koji ne
podleže PDV-u
Pored rashoda koji ne podleže oporezivanju
u skladu sa Uredbom ili normativom obvezni-
ka, postoji i rashod dobara koji nije obuhvaćen
Uredbom niti aktom obveznika PDV-a, koji ne
podleže oporezivanju, a proističe iz odredbe
člana 4. stav 5. Zakona, kojom je propisano da
promet dobara izvršen bez naknade (gde spada
i nedozvoljeni rashod) podleže PDV-u ako su is-
punjeni propisani uslovi, odnosno:
● ako se radi o prometu (rashodu) koji je nastao
kod lica koje je PDV obveznik,
● ako se prometuju (rashoduju) dobra koja podle-
žu oporezivanju i
● ako je PDV obračunat u prethodnoj fazi mogao
da se odbije u celini ili srazmerno.
Prema navedenom, ne postoji obaveza obra-
čunavanja PDV-a na nedozvoljeni rashod dobara:
● kod lica koja nisu PDV obveznici, jer ne-
maju mogućnost da ostvare pravo na odbitak
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 107
POREZI
prethodnog poreza, pa ni osnova da obračunaju
PDV na svoj rashod dobara;
● kod lica koja se bave prometom dobara iz
člana 25. Zakona – nemaju pravo na odbitak pret-
hodnog poreza po osnovu nabavki, čak i u slučaju
kada takva dobra prometuju (u skladu sa članom
25. stav 2. tačka 3a) Zakona o PDV-u);
● kada PDV obračunat u prethodnoj fazi obve-
znik PDV-a nije mogao da odbije u celini ili
srazmerno, bez obzira na visinu rashoda (npr.
za nabavke iz člana 29. Zakona).
Međutim, obveznici PDV-a koji se bave pro-
metom dobara sa pravom na odbitak i delimično
bez prava na odbitak prethodnog poreza, s ob-
zirom na to da imaju obavezu da, u skladu sa čla-
nom 32. Zakona, vrše podelu prethodnog poreza
prema ekonomskoj pripadnosti ili da primenju-
ju srazmerni odbitak, za rashod nastao na naba-
vljenim dobrima radi realizacije oporezivog
prometa, ukoliko je preko dozvoljenog, dužni su
da obračunaju i plate PDV.
Rashod osnovnih sredstava i opreme i
obaveza za PDV
Prilikom godišnjeg popisa daje se predlog
i za otpis (rashod) osnovnih sredstava, koji se
vrši u skladu sa propisima koji regulišu amor-
tizaciju osnovnih sredstava, kao i opreme, što
se ne smatra prometom u smislu Zakona. Uredba
ne tretira rashod ovih dobara. Ipak, u slučaju
kada otpisana (rashodovana) osnovna sredstva i
opremu obveznik PDV-a prodaje, a imao je pravo
na odbitak prethodnog poreza prilikom njihove
nabavke, PDV se obračunava jer je u pitanju pro-
met, a ne rashod.
Međutim, kada obveznik PDV-a rashodovanu
opremu daje bez naknade,
pri čijoj je kupovini
ostvario pravo na odbitak PDV-a (nije bitno da
li je iskoristio to pravo ili nije), dužan je da
obračuna i plati PDV u skladu sa Zakonom. Izuze-
tak postoji i ovde (npr. kada obveznik bez nakna-
de daje uništena rashodovana osnovna sredstva
ako ih daje kao sekundarnu sirovinu, pri čemu
PDV obračunava sticalac u skladu sa članom 10.
stav 2. tačka 1) Zakona – na osnovicu iz člana 18.
Zakona, ili kada se radi o opasnom otpadu).
Kada su u pitanju rashodovana osnovna
sredstva i oprema, poreska osnovica za
obračun PDV-a jeste:
● prilikom prodaje – ostvarena naknada
od prodaje tih sredstava;
● prilikom poklanjanja, odnosno davanja
bez naknade – nabavna cena tih sredstava
u momentu davanja bez naknade, shodno
odredbama člana 18. Zakona;
● prilikom otuđenja kao opasnog otpada –
kada se ne ostvaruje naknada, po pravilu ne
postoji ni poreska obaveza.
U slučaju prodaje rashodovanih osnovnih
sredstava ili opreme koja je polomljena, ošte-
ćena ili neupotrebljiva zbog istrošenosti, ob-
veznik PDV-a može da ih proda kao sekundarnu
sirovinu ako takva dobra mogu da se smatraju se-
kundarnom sirovinom u skladu sa Pravilnikom
o utvrđivanju sekundarnih sirovina i usluga koje
su neposredno povezane sa sekundarnim sirovi-
nama („Sl. glasnik RS”, br. 107/2012 i 74/2013).
U vezi sa iznetim navodi se deo iz Mišljenja
Ministarstva finansija RS, br. 430-00-93/2013-
04 od 6. 7. 2015. godine:
„Za promet dobara koja se smatraju sekun-
darnim sirovinama u smislu propisa kojima se
uređuje oporezivanje potrošnje PDV-om, a koji
obveznik PDV-a vrši drugom obvezniku PDV-a,
obavezu obračunavanja PDV-a ima obveznik PDV-
-a – primalac tih dobara kao poreski dužnik. S
tim u vezi, kada obveznik PDV-a drugom obvezni-
ku PDV-a vrši promet električne opreme (npr.
fen, mikser, toster, usisivač i dr.) kao otpada,
u skladu sa zakonom kojim se uređuje upravljanje
otpadom, poreski dužnik je obveznik PDV-a –
primalac tih dobara.”
Opasan otpad – poreski tretman rashoda do-
bara koja se smatraju opasnim otpadom jeste spe-
cifičan, s obzirom na to da je u pitanju otuđenje
rashodovanih dobara, ali u skladu sa posebnim
propisima, pa je Ministarstvo finansija dalo
više mišljenja, od kojih je ovde upućeno na br.
413-00-03762/2010-04 od 11. 1. 2011. godine.
Manjak dobara utvrđen godišnjim
popisom i obaveze za PDV
Već je navedeno da se, prema odredbi člana
4. stav 4. tačka 2) Zakona o PDV-u, sa prometom
dobara uz naknadu izjednačava:
● uzimanje dobara koja su deo poslovne imovi-
ne poreskog obveznika za lične potrebe osni-
vača, vlasnika, zaposlenih ili drugih lica
(sopstvena potrošnja) i
108 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
● svaki drugi promet dobara bez naknade (gde
spade i manjak koji nije izazvan višom silom).
Stavom 5. istog člana precizirano je da se
uzimanje dobara, odnosno svaki drugi promet
dobara iz stava 4. ovog člana smatra prometom
dobara uz naknadu, pod uslovom da PDV obraču-
nat u prethodnoj fazi prometa na ta dobra ili
njihove sastavne delove može da se odbije u pot-
punosti ili srazmerno, nezavisno od toga da li
je ostvareno pravo na odbitak prethodnog pore-
za (nezavisno od toga da li je obveznik iskori-
stio svoje pravo na odbitak ili nije).
Kada je u pitanju promet bez naknade,
gde spada i manjak dobara, izuzev manjka
izazvanog višom silom ili na drugi
dopušteni način, primenjuju se svi poreski
instituti kao i za promet dobara uz
naknadu. Pitanje manjka dobara koji (ne)
podleže PDV-u uređeno je Pravilnikom.
PDV-u podleže svaki manjak dobara koji ne
može da se smatra manjkom izazvanim višom
silom, odnosno prometom dobara u poslovne
svrhe u smislu člana 2. st. 2. i 3. Pravilnika,
gde je navedeno da se sopstvenom potrošnjom
smatra i manjak dobara, osim manjka koji može
da se pravda višom silom ili na drugi propi-
sani način (elementarna nepogoda, krađa, sa-
obraćajni udes i dr.), utvrđen na osnovu akta
nadležnog organa, odnosno organizacije, dok
se uzimanje dobara koja su deo poslovne imo-
vine poreskog obveznika za poslovne svrhe tog
poreskog obveznika ne smatra sopstvenom po-
trošnjom.
Na manjak dobara po godišnjem popisu,
osim manjka koji je nastao kao posledica
više sile ili na drugi dopušten način
(provalna krađa, udes…), obveznik
PDV-a dužan je da obračuna i plati PDV
ukoliko je imao pravo na odbitak PDV-a
prilikom nabavke tih dobara u celosti
ili srazmerno, bez obzira na to da li ga je
iskoristio ili nije.
Poreska obaveza po osnovu utvrđenog manjka
nastaje u poreskom periodu kada je manjak utvr-
đen, odnosno kada je nadležni organ poreskog
obveznika utvrdio manjak. Praktično, to zavisi
od roka kada se kod obveznika PDV-a vrši godi-
šnji popis i kada organ obveznika donosi odlu-
ku o istom. Tako se, na primer, manjak dobara
po popisu za 2018. godinu evidentira u POPDV i
PPPDV za prvi poreski period 2019, ako je odlu-
ka doneta u 2018. godini.
Za manjak dobara poresku osnovicu obveznik
utvrđuje u skladu sa članom 18. Zakona, kao na
promet bez naknade. To je nabavna cena tih do-
bara u trenutku utvrđivanja manjka – ako je manjak
utvrđen na dobrima koja je obveznik nabavio kao
svoju imovinu ili cena koštanja – ako je manjak
utvrđen na proizvodima sopstvene proizvodnje.
Na utvrđeni manjak dobara koji podleže opo-
rezivanju obračunava se PDV po istoj poreskoj
stopi po kojoj bi se u redovnom prometu tih do-
bara obračunavao i plaćao PDV (10% ili 20%).
Ovakva primena stopa PDV-a moguća je ukoliko
obveznik ima tačne podatke na kojim je dobrima
došlo do manjka. Kada je u pitanju manjak utvrđen
popisom u maloprodajnim objektima koji se za-
dužuju finansijski, a ne robno, takvih podataka
nema, pa mora da se primeni opšta stopa PDV-a
od 20%. PS

JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 93
POREZI
ISPRAVKA SRAZMERNOG PORESKOG
ODBITKA
Odredbom člana 30. stav 6. Zakona propisa-
no je da je obveznik PDV-a dužan da u posled-
njem poreskom periodu, odnosno u poslednjem
poreskom periodu kalendarske godine izvrši
ispravku srazmernog poreskog odbitka prime-
nom procenta srazmernog poreskog odbitka na
iznos prethodnog poreza iz svih poreskih peri-
oda u kalendarskoj godini (perioda u kojima je
utvrđivao srazmerni odbitak PDV-a).
Poslednji poreski period podrazumeva po-
reski period u kome je obveznik prestao da
posluje ili u kome je prestao da bude PDV ob-
veznik zbog izlaska iz sistema PDV-a, a kada
je u pitanju poslednji poreski period kalen-
darske godine, to je za mesečne obveznike de-
cembar, a za tromesečne – poslednji kvartal
2018. godine.
Prema navedenoj zakonskoj odredbi, obve-
znici PDV-a koji su tokom godine primenjivali
srazmerni odbitak PDV-a (u jednom ili u više
poreskih perioda) dužni su da, pri utvrđivanju
poreske obaveze za poslednji poreski period
kalendarske godine, izvrše ispravku srazmer-
nog poreskog odbitka.
Način utvrđivanja ispravke srazmernog pore-
skog odbitka propisan je čl. 4. i 5. Pravilnika o
načinu utvrđivanja i ispravke srazmernog pore-
skog odbitka („Sl. glasnik RS”, br. 122/2012 – u da-
ljem tekstu: Pravilnik o srazmernom odbitku),
odnosno ispravka se vrši primenom procenta
srazmernog poreskog odbitka na ukupan iznos
prethodnog PDV-a u svim poreskim periodima
kalendarske godine, koji se prvo umanjuje za iz-
nos PDV-a:
● koji obveznik nema pravo da odbije kao pret-
hodni porez u smislu člana 29. stav 1. ZPDV-a i
● za iznos koji je utvrđen u skladu sa članom 30.
stav 1. ZPDV-a, i to u tim poreskim periodima.
Dakle, prilikom utvrđivanja poreske obave-
ze za poslednji poreski period 2018. godine, ob-
veznik PDV-a koji je tokom godine imao i promet
dobara i usluga bez prava na odbitak prethodnog
PDV-a, utvrdiće prethodni porez koji može da
odbije u poslednjem poreskom periodu, odnosno
u poslednjem poreskom periodu kalendarske go-
dine (mesečni ili tromesečni poreski period),
što znači da mora da utvrdi iznos srazmernog
poreskog odbitka ukoliko je u tom poreskom pe-
riodu imao promet koji zahteva utvrđivanje i
srazmernog poreskog odbitka.
Ukoliko je imao takav promet, procenat sra-
zmernog odbitka koji primenjuje za ispravku
srazmernog poreskog odbitka jednak je procentu
Ljiljana Simić
Obaveze obveznika PDV-a na kraju
2018. godine
Istekom kalendarske godine, a u skladu sa Zakonom o porezu na dodatu
vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004, 86/2004, 61/2005, 61/2007, 93/2012,
108/2013, 68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 83/2015, 108/2016 i 30/2018 – u
daljem tekstu: Zakon), obveznici PDV-a dužni su da u obrascu POPDV,
odnosno PPPDV za poslednji poreski period 2018. godine iskažu ispravku
srazmernog odbitka prethodnog poreza, utvrde PDV obavezu na nedozvoljeni
rashod i manjak i da obaveste nadležni poreski organ o prihodima lica, u
skladu sa članom 51a. Zakona.
U ovom tekstu data su potrebna objašnjenja navedenih obaveza obveznika,
osim za utvrđivanje nedozvoljenog rashoda i manjka, za koje je u ovom broju
dat poseban članak.
94 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
dobijenom u poslednjem poreskom periodu (jer
se i on utvrđuje na osnovu kumulativnih podata-
ka od 1. 1. do isteka poslednjeg poreskog perioda,
odnosno poslednjeg poreskog perioda kalendar-
ske godine, konkretno do 31. 12. 2018. godine).
Utvrđivanje srazmernog odbitka prethod-
nog poreza obveznik PDV-a sprovodi u skladu
sa odredbama člana 30. st. od 2. do 6. Zakona i u
skladu sa Pravilnikom o srazmernom odbitku.
Srazmerni deo prethodnog poreza treba da od-
govara učešću prometa dobara i usluga sa pra-
vom na odbitak prethodnog poreza u koji nije
uključen PDV, u ukupnom prometu u koji nije
uključen PDV.
Članom 30. stav 3. Zakona propisano je da se
srazmerni poreski odbitak utvrđuje primenom
procenta srazmernog poreskog odbitka na iznos
prethodnog poreza u poreskom periodu, umanje-
nog za:
1) iznose koji su opredeljeni prema ekonom-
skoj pripadnosti na deo koji ima pravo da od-
bije i na deo koji nema pravo da odbije, kao i za
2) iznos prethodnog poreza za koji obveznik
nema pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1.
Zakona (po osnovu: nabavke, proizvodnje i uvoza
putničkih automobila, motocikala, motocika-
la sa bočnim sedištem, tricikala, četvoroci-
kala, jahti, čamaca i vazduhoplova, objekata za
smeštaj tih dobara, rezervnih delova, goriva i
potrošnog materijala za njihove potrebe, iznaj-
mljivanja, održavanja, popravki i drugih usluga
koje su povezane sa korišćenjem ovih prevoznih
sredstava, kao i dobara i usluga koji su povezani
sa korišćenjem objekata za smeštaj tih dobara;
izdataka za reprezentaciju; izdataka za ishra-
nu i prevoz zaposlenih, odnosno drugih radno
angažovanih lica za dolazak na posao, odnosno
odlazak s posla).
Članom 2. Pravilnika o srazmernom odbitku
propisano je da se srazmerni poreski odbitak
utvrđuje primenom procenta srazmernog pore-
skog odbitka na iznos PDV-a koji čini zbir iz-
nosa PDV-a obračunatog od strane prethodnog
učesnika u prometu i iznosa PDV-a plaćenog pri
uvozu (ukupan prethodni porez) u poreskom pe-
riodu, umanjenog za iznos prethodnog poreza
iz člana 30. stav 1. Zakona, tj. umanjenog za PDV
razgraničen po ekonomskoj pripadnosti, kao i za
iznos prethodnog poreza za koji obveznik nema
pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1. Zako-
na u tom poreskom periodu.
Procenat srazmernog odbitka obveznik PDV-a
utvrđuje stavljanjem u odnos:
● iznosa naknade za promet dobara i uslu-
ga sa pravom na odbitak prethodnog poreza,
izvršen na teritoriji Republike Srbije i u
inostranstvu (promet sa pravom na odbitak
prethodnog poreza) i
● iznosa naknade za ukupan promet dobara i
usluga sa i bez prava na odbitak prethodnog po-
reza, izvršen na teritoriji Republike Srbije i
u inostranstvu (ukupan promet),
od 1. januara tekuće godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi poreska prijava
(član 2. stav 2. Pravilnika), a naknade ne sadr-
že PDV.
Formula za utvrđivanje procenta srazmernog
poreskog odbitka data je u Pravilniku i glasi:
Procenat
srazmernog
poreskog
odbitka
=
Iznos naknade za promet sa
pravom na odbitak prethodnog
poreza izvršen od 1. januara
tekuće godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi
poreska prijava x 100
Iznos naknade za ukupan promet
izvršen od 1. januara tekuće
godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi
poreska prijava
NE uračunava se u ukupan promet za izračuna-
vanje procenta srazmernog odbitka:
● promet opreme i objekata za vršenje de-
latnosti u skladu sa članom 30. stav 5. Zako-
na,
● promet dobara i usluga iz člana 6. Zakona,
u skladu sa članom 2. stav 5. Pravilnika (pro-
met dobara i usluga koji se ne smatra predme-
tom oporezivanja PDV-om u smislu Zakona).
Kada je u pitanju obveznik koji je u toku godine
otpočeo PDV aktivnost (postao obveznik PDV-a),
procenat srazmernog poreskog odbitka utvrđu-
je uzimajući u obzir iznos naknade za promet sa
pravom na odbitak prethodnog poreza i iznos
naknade za ukupan promet od dana početka oba-
vljanja PDV aktivnosti u tekućoj godini do iste-
ka poreskog perioda za koji se podnosi poreska
prijava (član 2. stav 6. Pravilnika).
Ako je u pitanju obveznik PDV-a koji primenju-
je sistem naplate propisan članom 36a Zakona,
on utvrđuje iznos prometa iz stava 2. ovog člana
(iznosa naknade za promet sa pravom na odbitak
prethodnog poreza i iznosa ukupnog prometa
od 1. januara tekuće godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi poreska prijava),
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 95
POREZI
nezavisno od toga kada za taj promet nastaje oba-
veza po osnovu PDV-a.
Iznos srazmernog poreskog odbitka, shodno
članu 3. Pravilnika o srazmernom odbitku, ob-
veznik utvrđuje primenom procenta srazmernog
odbitka na iznos PDV-a koji je u poslednjem pore-
skom periodu utvrđen na način iz člana 2. stav 1.
ovog pravilnika, odnosno procenat srazmernog
poreskog odbitka primenjuje se na iznos ukup-
nog prethodnog PDV-a, umanjenog za prethodni
PDV, razvrstan prema ekonomskoj pripadnosti
u skladu sa stavom 1. člana 30. Zakona, i za iznos
prethodnog poreza koji obveznik nema pravo da
koristi jer se radi o nabavkama iz člana 29. Za-
kona.
Srazmerni poreski odbitak obveznik može
da utvrdi primenom formule:
IZNOS
srazmernog
poreskog
odbitka
=
[ Iznos ukupnog
prethodnog poreza –
(iznos preth. poreza iz
člana 30. stav 1. ZPDV-a
+ iznos preth. poreza
iz člana 29. stav 1.
ZPDV-a) ]
x
Procenat
srazmernog
odbitka
Utvrđeni iznos ispravke srazmernog pore-
skog odbitka, može da bude veći ili manji od
zbira iznosa srazmernog poreskog odbitka
utvrđenog po poreskim periodima tokom kalen-
darske godine (u kojima je obveznik utvrđivao
srazmerni odbitak), pa ako je:
1) veći – tada se iznos prethodnog poreza u po-
slednjem poreskom periodu
uvećava za iznos te razlike;
2) manji – onda se iznos prethodnog poreza u po-
slednjem poreskom periodu
umanjuje za iznos te razlike.
Iznos prethodnog poreza utvrđenog na opisa-
ni način iskazuje se u obrascu POPDV, odakle se
prenosi i u PPPDV, koji se podnose za poslednji
poreski period 2018. godine, tako što se iznos
prethodnog poreza:
● POVEĆAVA u polju 8e.3 POPDV – ako je dobi-
jena ispravka veća od zbira iznosa srazmernog
odbitka utvrđenog tokom godine ili
● SMANJUJE u polju 8e.4 POPDV – kada je dobije-
na ispravka manja od navedenog zbira.
Primer: Ispravka srazmernog poreskog
odbitka
Mesečni obveznik PDV-a za decembar 2018.
godine (kao poslednji poreski period) utvrdio
je procenat srazmernog odbitka od 86,40% na
osnovu sledećih podataka:
Red. br. OPIS Iznos
1. Ukupna naknada ostvarena za promet od 1. 1. do 31. 12. 2018. godine (bez prometa opreme i
objekata i bez PDV-a) iznosi:
25.000.000
1a
Ukupna naknada ostvarena je za:
promet sa pravom na odbitak prethodnog poreza u iznosu od:
promet oslobođen PDV-a, bez prava na odbitak (čl. 25) u iznosu od:
21.600.000
3.400.000
2. Procenat srazmernog odbitka (21.600.000 : 3.400.000) x 100 = 86,40%
3. Ukupna PDV obaveza koja je utvrđena za decembar 2018. g. 650.000
3a Utvrđeni prethodni PDV koji može da odbije, uključujući i deo koji se odnosi na utvrđeni
srazmerni odbitak za decembar, iznosi: 350.000
4. Ukupan prethodni PDV od 1. 1. do 31. 12. 2018. g. iznosi: 2.500.000
4a Kroz poresku evidenciju za 2018. g. PDV iz t. 4. podeljen je prema ekonomskoj pripadnosti,
u skladu sa članom 30. stav 1. Zakona, a za deo prethodnog PDV-a obveznik nije mogao da
izvrši podelu prema ekonomskoj pripadnosti, pa je na kraju poslednjeg poreskog perioda
2018. g. evidentirao:
PDV koji je mogao da odbije u celosti – od
PDV koji nije imao pravo da odbije – od
PDV za nabavku dobara i usluga po čl. 29. st. 1. t. 2) ZPDV-a – od
PDV koji nije mogao ekonomski da se opredeli – od
1.500.000
600.000
150.000
250.000
5. Ukupan zbir srazmernog poreskog odbitka za 2018. g. (od 1. 1. do 31. 12. 2018) iznosi: 234.750
96 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
DOSTAVLJANJE OBAVEŠTENJA
PORESKOM ORGANU O LICIMA KOJA
NISU U SISTEMU PDV-A, OD KOJIH
JE VRŠEN OTKUP SEKUNDARNIH
SIROVINA I POLJOPRIVREDNIH
I ŠUMSKIH PROIZVODA I
POLJOPRIVREDNIH USLUGA
Uz poresku prijavu za poslednji poreski peri-
od kalendarske godine, odnosno poslednji pore-
ski period, obveznik PDV-a dužan je da, shodno
odredbama člana 51a Zakona o porezu na dodatu
vrednost, dostavi nadležnom poreskom organu
obaveštenje o:
1) licu koje nije evidentirano za obavezu pla-
ćanja PDV-a u skladu sa ovim zakonom, a koje mu
je od 1. januara do isteka poslednjeg poreskog pe-
rioda kalendarske godine, odnosno poslednjeg
poreskog perioda u Republici izvršilo promet
sekundarnih sirovina i usluga koje su neposred-
no povezane sa tim dobrima, kao i o iznosu tog
prometa;
2) poljoprivredniku koji nije evidentiran
za obavezu plaćanja PDV-a u skladu sa ovim za-
konom, a koji mu je od 1. januara do isteka po-
slednjeg poreskog perioda kalendarske godine,
odnosno poslednjeg poreskog perioda izvršio
promet poljoprivrednih i šumskih proizvoda
i poljoprivrednih usluga, kao i o iznosu tog
prometa.
Prema navedenom, obveznici PDV-a koji su
tokom 2018. godine imali nabavke sekundarnih
sirovina i usluga koje su neposredno povezane
sa tim dobrima od lica koja nisu PDV obvezni-
ci, odnosno nabavke poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika koji nisu u sistemu PDV-a, dužni
su da, uz poresku prijavu za poslednji poreski
period 2018. godine, dostave i navedena oba-
veštenja sa potrebnim podacima, odnosno ovo
obaveštenje treba da sadrži najmanje sledeće
podatke:
● naziv, odnosno ime i prezime lica odnosno
poljoprivrednika,
● vadresu i PIB lica odnosno poljoprivredni-
ka i
● iznos izvršenog prometa, bez pripadajućih
obaveza.
Kada je u pitanju nabavka sekundarnih siro-
vina i usluga koje su neposredno povezane sa
tim dobrima od lica koja nisu PDV obveznici,
onda može da se radi o nabavci od pravnih lica,
preduzetnika ili pak fizičkih lica (koja nisu u
sistemu PDV-a).
Pod nabavkom poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika podrazumeva se nabavka od lica
koja su definisana članom 34. Zakona.
Red. br. OPIS Iznos
ISPRAVKA SRAZMERNOG ODBITKA
6. Od ukupnog PDV-a za 2018. g. od
oduzima se (za celu 2018. g.):
PDV koji je mogao da se odbije u celosti – od
PDV koji nije mogao da se odbije uopšte – od
PDV za nabavku po čl. 29. st. 1. t. 2) Zakona – od
– i ostaje PDV koji nije mogao ekonomski da se opredeli – od
na koji se primenjuje procenat srazmernog odbitka utvrđen za 2018. g. – od
2.500.000
1.500.000
600.000
150.000
250.000
86,40%
7. Ispravka srazmernog poreskog odbitka iznosi (250.000 x 86,40%) = 216.000
7a Iznos ispravke srazmernog poreskog odbitka od 216.000:
MANJI je od zbira iznosa srazmernog poreskog odbitka utvrđenog u toku kalendarske 2018.
godine (t. 5), tj. od:
pa obveznik utvrđenu poresku obavezu za decembar 2018. (red. br. 3) od:
NE može da umanji za utvrđen odbitak za 12. 2018. (red. br. 3a) od ——-
već pravo na umanjenje SMANJUJE i za razliku od (234.750 – 216.000) =
234.750
650.000
350.000
18.750
8. Ukupno pravo na odbitak nakon ove ispravke iznosi 197.250
9. Poreska obaveza za decembar 2018. g. (650.000 – 197.250) iznosi = 424.750
10. U POPDV za decembar mesec 2018. iskazuje smanjenje prava na odbitak:
u polju 8e.4
18.750
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 97
POREZI
Podatak o visini izvršenog prometa, bez
pripadajućih obaveza, podrazumeva ukupan
promet (nabavka tokom 2018. godine), bez pla-
ćenih poreskih obaveza (PDV nadoknade poljo-
privrednicima ili poreske obaveze plaćene
fizičkom licu prilikom otkupa sekundarnih
sirovina, koje se utvrđuju u skladu sa Zakonom o
porezu na dohodak građana).
Ovde treba napomenuti da obaveza dostavlja-
nja ovih podataka nije vezana samo za kraj godi-
ne, već i za slučaj kada je obvezniku tokom godine
nastao poslednji poreski period (npr. u slučaju
likvidacije ili zbog brisanja obveznika iz si-
stema PDV-a). U ovom slučaju obveznik obave-
štenje dostavlja uz poresku prijavu za poslednji
poreski period, za promet izvršen od 1. januara
do kraja tog poreskog perioda.
Način dostavljanja navedenih obaveštenja:
● u papirnom obliku nadležnoj filijali
Poreske uprave u mestu u kom obveznik PDV-a
ima sedište.
Naime, s obzirom na to da u korisničkoj apli-
kaciji na portalu Poreske uprave, preko koje se
dostavljaju PPPDV i POPDV, nije data mogućnost
za unos podataka iz ovih obaveštenja ili pak da
se ista „prikače” uz prijavu, jedino je moguće da
se dostave poštom ili lično. Ukoliko se dogo-
di da se do 15. januara 2019. godine u navedenoj
aplikaciji omogući dostavljanje obaveštenja
elektronskim putem, to će se lako uočiti.
PROMENA PORESKOG PERIODA
Poreski period za koji se obračunava PDV,
predaje poreska prijava i plaća PDV, prema
odredbama člana 48. Zakona o PDV-u, jeste:
● kalendarski mesec za obveznika koji je u
prethodnih 12 meseci ostvario ukupan promet
veći od 50.000.000 dinara, kao i za obveznika
iz člana 36a Zakona (obveznik koji PDV plaća
po naplaćenoj realizaciji), a u slučaju kada ovaj
obveznik ostvari ukupan promet u prethodnih
12 meseci manji od 50.000.000 dinara, poreski
period mu je kalendarsko tromesečje, ali počev
od meseca po isteku kalendarskog tromesečja;
● kalendarsko tromesečje za obveznika koji
je u prethodnih 12 meseci ostvario ukupan pro-
met manji od 50.000.000 dinara, osim za obve-
znika iz člana 36a ovog zakona, a ukoliko ovaj
obveznik tokom kalendarskog tromesečja ostva-
ri ukupan promet u prethodnih 12 meseci veći od
50.000.000 dinara, poreski period je kalendar-
ski mesec počev od meseca po isteku kalendar-
skog tromesečja.
Mogućnost promene tromesečnog
poreskog perioda u mesečni
Zahtev za promenu poreskog perioda u
kalendarski mesec treba da se podnese
do 15. januara 2019. godine.
Prema odredbi člana 48. stav 5. Zakona, ob-
veznik PDV-a koji ima tromesečni poreski pe-
riod ima mogućnost da, iako ne ispunjava uslov
po visini prometa, zahteva promenu poreskog
perioda u mesečni. S tim u vezi, obveznik nadle-
žnom poreskom organu treba da podnese zahtev
za promenu poreskog perioda u kalendarski me-
sec najkasnije do 15. januara tekuće kalendarske
godine, što znači da treba da ga podnese do 15.
januara 2019. godine.
Na osnovu odobrenja nadležnog poreskog or-
gana ovaj obveznik je dužan da bude mesečni po-
reski obveznik najmanje 12 meseci.
Dakle, ukoliko obveznik dobije odobrenje da
u 2019. godini bude mesečni poreski obveznik,
pri čemu tokom te godine ne pređe ukupan pro-
met veći od 50.000.000 dinara (u prethodnih 12
meseci), a želi da i u narednoj 2020. godini ima
mesečni poreski period, imaće obavezu da po-
novo, najkasnije do 15. januara 2019. g., podnese
nov zahtev.
Ovde treba napomenuti da, ako obveznik koji
ima tromesečni poreski period u kalendar-
skom tromesečju ostvari ukupan promet veći od
50.000.000,00 dinara, onda prelazi na mesečni
poreski period i to počev od meseca po isteku
kalendarskog tromesečja u kome je prešao uku-
pan promet veći od 50.000.000,00 dinara.
Zahtev za zadržavanje mesečnog
poreskog perioda obveznika PDV-a
kome, istekom 2018, ističu 2 godine od
otpočinjanja PDV aktivnosti
Obveznici koji su prvi put započeli PDV ak-
tivnost tokom 2017. godine, do isteka 2018. go-
dine imaju mesečni poreski period u skladu sa
članom 48. sata 7. Zakona. Ukoliko žele da za-
drže mesečni poreski period i nakon isteka
98 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
2018. godine, a nisu ostvarili promet veći od
50.000.000 dinara, treba da podnesu zahtev na-
dležnom poreskom organu do 15. januara 2019.
godine.
BRISANJE OBVEZNIKA IZ SISTEMA
PDV-A
Za brisanje iz PDV evidencije potrebno je
da obveznik PDV-a nadležnom poreskom
organu podnese zahtev na propisanom
obrascu ZPPDV. Ovaj obrazac sadrži
podatak o datumu prestanka obavljanja PDV
aktivnosti, npr. 1. 1. 2019. godine. Zahtev za
brisanje obveznik podnosi u kalendarskom
mesecu u kojem je prestao da obavlja PDV
aktivnost.
Na dan podnošenja zahteva za brisanje
obveznik podnosi i poresku prijavu PPPDV
i POPDV.
Prema odredbama člana 33. Zakona, tzv. mali
obveznici imaju mogućnost da se dobrovoljno
prijave u sistem PDV-a bilo kada u toku godine,
s tim što moraju da ostanu evidentirani za PDV
obavezu najmanje dve godine.
Malim obveznikom smatra se lice koje vrši
promet dobara i usluga na teritoriji Republike
i/ili u inostranstvu, a čiji ukupan promet doba-
ra i usluga u prethodnih 12 meseci nije veći od
8.000.000 dinara, odnosno koje pri otpočinjanju
obavljanja delatnosti procenjuje da u narednih
12 meseci neće ostvariti ukupan promet veći od
8.000.000 dinara. Pošto ovi obveznici mogu
bilo kada u toku godine da podnesu evidencio-
nu prijavu (obrazac EPPDV) u kojoj navode datum
otpočinjanja PDV aktivnosti, od tog datuma sti-
ču sva prava i obaveze kao i ostali obveznici
PDV-a.
Ako se radi o obveznicima koji su se eviden-
tirali u sistemu PDV-a od 1. 1. 2017. godine, is-
tekom 2018. godine imaju mogućnost da se brišu
iz PDV sistema, pod uslovom da u međuvremenu,
u prethodnih 12 meseci nisu ostvarili ukupan
promet veći od 8.000.000 dinara.
Obveznik koji je podneo zahtev za brisanje
iz PDV evidencije, dužan je da na dan prestanka
PDV aktivnosti:
1) izvrši popis dobara, uključujući opremu,
objekte za vršenje delatnosti i ulaganja u objek-
te, kao i datih avansa po osnovu kojih je imao
pravo na odbitak prethodnog poreza, u skladu
sa ovim zakonom, a zatim i da o tome sačini po-
pisnu listu;
2) izvrši ispravku odbitka prethodnog pore-
za za opremu, objekte i ulaganja u objekte, u skla-
du sa ovim zakonom;
3) utvrdi iznos prethodnog poreza za dobra,
osim dobara iz tačke 2) ovog stava;
4) utvrdi iznos prethodnog poreza za date
avanse.
Iznos ispravljenog odbitka prethodnog po-
reza i iznos prethodnog poreza iz stava 1. t. 2)
i 3) ovog člana obveznik iskazuje kao dugovani
PDV u POPDV, u polju 8e.4, odnosno u PPPDV koju
podnosi na dan podnošenja zahteva za brisanje,
a uz nju dostavlja popisne liste čiji je sadržaj
propisan članom 9. Pravilnika o obliku i sadr-
žini prijave za evidentiranje obveznika PDV-a,
postupku evidentiranja i brisanja iz evidenci-
je i o obliku i sadržini poreske prijave PDV-a
(„Sl. glasnik RS”, br. 123/2012, 115/2013, 66/2014 i
86/2015 i 11/2016).
REALIZOVANJE PRAVA NA POVRAĆAJ
PRETHODNOG PDV-A PRE NASTUPANJA
ZASTARE PRAVA
Obveznici PDV-a koji su ostvarili pravo
na odbitak prethodnog PDV-a, a nisu
ga iskoristili, to treba da realizuju
podnošenjem zahteva do 31. 12. 2018. godine.
Prema odredbi člana 28. stav 6. Zakona, ste-
čeno pravo na odbitak prethodnog poreza obve-
znik PDV-a može da ostvari u roku od pet godina
od isteka godine u kojoj je stekao ovo pravo.
Od 1. januara 2019. godine obveznici PDV-a
gube pravo na prethodni porez za nabavke do-
bara i usluga izvršene zaključno sa 31. 12. 2013.
godine, ako do kraja 2018. godine ne obezbede
uslove za korišćenje tog prava (npr. nemaju
validnu dokumentaciju) ili ako iz bilo kojih
razloga nisu iskoristili svoje pravo, a imaju
ispunjene uslove. PS

JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 21
AKTUELNA TEMA
Uvod
Najvažnije izmene odnose se na:
● ukidanje ovlašćenja Poreskoj upravi u obla-
sti igara na sreću, odnosno od 1. marta 2019. g.
postupak obavljanja poslova državne uprave u
oblasti igara na sreću ne uređuje ZPPPA, već ovi
poslovi prelaze u nadležnost Uprave za igre na
sreću;
● davanje prava Poreskoj upravi da donosi re-
šenja o utvrđivanju poreza i bez izjašnjavanja
poreskog obveznika o činjenicama koje su od
značaja za utvrđivanje obaveze, u slučaju kada se
utvrđivanje vrši na osnovu podataka iz eviden-
cija nadležnih organa, pri čemu poreski obve-
znik nije podneo poresku prijavu;
● ustanovljavanje obaveze za organe teritori-
jalne autonomije i lokalne samouprave, javna
preduzeća i pravna i fizička lica kojima su
poverena javna ovlašćenja (npr. notari) da, na
zahtev organa jedinice lokalne samouprave,
dostave podatke kojima raspolažu, a koji su
od značaja za utvrđivanje, kontrolu i naplatu
izvornih prihoda jedinice lokalne samoupra-
ve.
Poslovi državne uprave u oblasti
igara na sreću
Ukinuta su ovlašćenja Poreskoj upravi u
oblasti igara na sreću, odnosno od 1. marta 2019.
g. postupak obavljanja poslova državne uprave u
oblasti igara na sreću ne uređuje ZPPPA, već ovi
poslovi prelaze u nadležnost Uprave za igre na
sreću.
Ovde treba podsetiti na to da je Poreska upra-
va preuzela obavljanje poslova državne uprave
u oblasti igara na sreću, u skladu sa propisima
kojima se uređuju igre na sreću, od Uprave za igre
na sreću Zakonom o izmenama i dopunama Zakona
o poreskom postupku i poreskoj administraciji
(„Sl. glasnik RS”, br. 93/2012).
Pravo Poreske uprave da donosi
rešenje o utvrđivanju poreza i bez
izjašnjavanja poreskog obveznika o
činjenicama
Poreska uprava dobija pravo da donosi re-
šenja o utvrđivanju poreza i bez izjašnjavanja
poreskog obveznika o činjenicama koje su od
značaja za utvrđivanje obaveze, u slučaju kada se
utvrđivanje vrši na osnovu podataka iz eviden-
cija nadležnih organa, pri čemu poreski obve-
znik nije podneo poresku prijavu.
Naime, prema odredbama člana 55. stav 2.
ZPPPA-a, poresko rešenje o utvrđivanju pore-
za iz člana 54. stav 2. tačka 2) podtačka (2) ovog
zakona Poreska uprava donosi na osnovu poda-
taka iz evidencija nadležnih organa, podataka
iz poreske prijave, odnosno izmenjene poreske
prijave, a po potrebi, i na osnovu podataka iz po-
slovnih knjiga i evidencija poreskog obveznika.
Novim stavom 4. ovog člana propisano je da,
izuzetno od stava 2, ako poreski obveznik ne
podnese poresku prijavu, Poreska uprava donosi
poresko rešenje o utvrđivanju poreza iz člana
54. stav 2. tačka 2) podtačka 2) ovog zakona bez
prethodnog izjašnjenja obveznika o činjenicama
koje su od značaja za odlučivanje, kada se utvrđi-
vanje poreza vrši na osnovu podataka iz eviden-
cija nadležnih organa, odnosno dokumentacije
izdate od strane nadležnih organa i javnih be-
ležnika.
Odredbom člana 54. stav 2. tačka (2) ZPPPA-a
propisano je da utvrđivanje poreza obavlja Poreska
Ljiljana Simić
Izmene Zakona o poreskom
postupku i poreskoj
administraciji
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o poreskom postupku i poreskoj
administraciji („Sl. glasnik RS”, br. 95/2018 – u daljem tekstu: ZPPPA) stupio
je na snagu 16. decembra 2018. godine, a primenjuje se od 1. marta 2019. godine.
22 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
AKTUELNA TEMA
uprava donošenjem poreskog rešenja u slučajevima
kada je Zakonom propisano da se ne sprovodi samoo-
porezivanje ili kada je Zakonom propisano da, upr-
kos samooporezivanju, poresko rešenje mora da se
donese.
Utvrđivanje poreza je delatnost Poreske
uprave, odnosno poreskog obveznika, koja se sa-
stoji u izdavanju upravnih akata, odnosno u pre-
duzimanju Zakonom propisanih radnji kojima
se ustanovljava postojanje pojedinačne poreske
obaveze i određuju poreski obveznik, poreska
osnovica i iznos poreske obaveze. Ovo rešenje,
pored elemenata uređenih Zakonom, sadrži i
nalog poreskom obvezniku da porez plati u pro-
pisanom roku na propisane uplatne račune jav-
nih prihoda (stav 3).
Dostavljanje podataka od značaja
za utvrđivanje, kontrolu i naplatu
izvornih prihoda organu jedinice
lokale samouprave
Ustanovljena je obaveza za organe teritori-
jalne autonomije i lokalne samouprave, javna
preduzeća i pravna i fizička lica kojima su
poverena javna ovlašćenja (npr. notari) da, na
zahtev organa jedinice lokalne samouprave, do-
stave podatke kojima raspolažu, a koji su od zna-
čaja za utvrđivanje, kontrolu i naplatu izvornih
prihoda jedinice lokalne samouprave.
Prema odredbi stava 1. člana 159b ZPPPA-a,
državni organi i organizacije, organi terito-
rijalne autonomije i lokalne samouprave, javna
preduzeća i pravna i fizička lica kojima su po-
verena javna ovlašćenja dužni su da, na zahtev
organa jedinice lokalne samouprave, u roku od
30 dana od dana prijema zahteva dostave podat-
ke kojima raspolažu vršeći poslove iz svoje
nadležnosti, a koji su od značaja za utvrđivanje,
kontrolu i naplatu izvornih prihoda jedinice
lokalne samouprave, na koje se primenjuje ovaj
zakon.
Do ovih izmena ova obaveza je važila samo za
državne organe i organizacije.
Prema stavu 2. ovog člana ZPPPA-a, jedinica
lokalne samouprave ne plaća naknadu troško-
va, odnosno taksu za podatke koje pribavlja od
organa i organizacija iz stava 1. ovog člana, za
potrebe utvrđivanja njenih izvornih prihoda na
koje se primenjuje ovaj zakon. PS